નવી દિલ્હી: કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને પૂર્વ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીનું નવું સંસ્મરણાત્મક પુસ્તક ‘Belonging: A Journey of Love’ પ્રકાશિત થતાં જ રાજકીય અને સામાજિક વર્તુળોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે. આ પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધીએ પોતાના અંગત જીવનની યાદો સાથે વિશ્વના અનેક દિગ્ગજ નેતાઓ, રાજવી પરિવારના સભ્યો અને આંતરરાષ્ટ્રીય હસ્તીઓ સાથેની મુલાકાતોના રસપ્રદ પ્રસંગો વર્ણવ્યા છે. ખાસ કરીને અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લિન્ટન, ફ્રાન્સના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ સરકોઝી અને બ્રિટનની રાજકુમારી પ્રિન્સેસ ડાયના સાથે જોડાયેલા સંસ્મરણોએ લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
બિલ ક્લિન્ટન વિશે સોનિયા ગાંધીએ શું લખ્યું?
પુસ્તકમાં વર્ષ ૨૦૦૦માં અમેરિકાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લિન્ટનની ભારત મુલાકાતનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તે સમયે વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ તેમના સન્માનમાં ખાસ સ્વાગત સમારોહનું આયોજન કર્યું હતું. સોનિયા ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર, ક્લિન્ટન સાથેની મુલાકાત દરમિયાન તેઓ આત્મવિશ્વાસથી ભરપૂર અને અનૌપચારિક સ્વભાવના જણાયા હતા.
સોનિયાએ પુસ્તકમાં લખ્યું છે કે ક્લિન્ટન કાશ્મીર મુદ્દે પોતાના વિચારો રજૂ કરવામાં વધુ રસ ધરાવતા હતા. જોકે, વાજપેયી દ્વારા આયોજિત સ્વાગત સમારોહ દરમિયાન તેઓ વારંવાર ત્યાં હાજર આકર્ષક મહિલાઓને છૂપી નજરે નિહાળતા હોવાનું સોનિયાએ નોંધ્યું હતું. આ પ્રસંગનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે મોનિકા લેવિન્સ્કી વિવાદનો પણ સંદર્ભ આપ્યો છે.
નિકોલસ સરકોઝી અને કાર્લા બ્રુનીનો રસપ્રદ કિસ્સો
સોનિયા ગાંધીએ ફ્રાન્સના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ સરકોઝીની વર્ષ ૨૦૦૮ની ભારત મુલાકાતનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. તે સમયે સરકોઝી પોતાની સાથી કાર્લા બ્રુની વિના ભારત આવ્યા હતા. સરકોઝી અને કાર્લા બ્રુનીના સંબંધો ત્યારે ચર્ચામાં હતા.
એક સત્તાવાર ડિનર દરમિયાન ભારતના તત્કાલીન ઉપરાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ હામિદ અંસારીનાં પત્નીએ સરકોઝીને તેમના લગ્ન અંગે હળવા અંદાજમાં અનેક સવાલો પૂછ્યા હતા. તેઓ લગ્ન ક્યારે કરશે, તારીખ નક્કી થઈ છે કે નહીં અને કાર્લા બ્રુનીની યાદ આવે છે કે નહીં તેવા સવાલોનો સરકોઝી જવાબ આપી રહ્યા હતા. સોનિયાના જણાવ્યા અનુસાર, આ દરમિયાન સરકોઝી સતત પોતાના મોબાઇલ ફોન પરથી કાર્લા બ્રુનીને મેસેજ પણ મોકલી રહ્યા હતા.
ત્યારબાદ થોડાં વર્ષો પછી વડાપ્રધાન ડૉ. મનમોહન સિંહ અને તેમના પત્ની દ્વારા આયોજિત ખાનગી ડિનરમાં સોનિયાની સરકોઝી અને કાર્લા બ્રુની સાથે ફરી મુલાકાત થઈ હતી. તે સમયે બંને લગ્ન કરી ચૂક્યાં હતાં. સોનિયાએ કાર્લા બ્રુનીના વ્યક્તિત્વ, સુંદરતા અને શાલીનતાનું પણ પુસ્તકમાં વર્ણન કર્યું છે.
પ્રિન્સેસ ડાયના સાથેની મુલાકાતની યાદો પણ તાજી કરી
પુસ્તકનો સૌથી ભાવનાત્મક ભાગ બ્રિટનની રાજકુમારી પ્રિન્સેસ ડાયના સાથે જોડાયેલા સંસ્મરણો છે. સોનિયા ગાંધીએ વર્ષ ૧૯૮૧માં પ્રિન્સ ચાર્લ્સ અને ડાયનાના લગ્ન પ્રસંગે રાજીવ ગાંધી સાથે હાજરી આપી હતી. તેમણે ડાયનાની સુંદરતા, આકર્ષક સ્મિત અને વ્યક્તિત્વની પ્રશંસા કરી છે.
વર્ષ ૧૯૯૨માં પ્રિન્સ ચાર્લ્સ અને પ્રિન્સેસ ડાયનાની ભારત મુલાકાત દરમિયાન તેમના વૈવાહિક સંબંધોમાં તણાવ હોવાનો અહેસાસ થયો હોવાનું પણ સોનિયાએ લખ્યું છે. તે જ મુલાકાત દરમિયાન ડાયનાએ તાજમહેલ સામે એકલાં બેસીને આપેલી તસવીર વિશ્વભરમાં ચર્ચાસ્પદ બની હતી.
સોનિયાએ ડાયના સાથેની પારિવારિક મુલાકાતનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. ડાયનાએ સોનિયાની માતા સાથે ઇટાલિયન ભાષામાં વાત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ નાનકડા પ્રસંગે ડાયનાની સાદગી, હૂંફ અને મળતાવડા સ્વભાવની છાપ સોનિયાના મનમાં છોડી હતી. સોનિયાએ ડાયનાને લઈને તે સમયે થતી ટીકાઓ વચ્ચે પણ તેમની પ્રત્યે સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરી છે.
પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધીના જીવનના અનેક અજાણ્યા પાસાં
‘Belonging: A Journey of Love’ માત્ર વિશ્વના નેતાઓ સાથેની મુલાકાતોનું સંસ્મરણ નથી, પરંતુ સોનિયા ગાંધીના અંગત જીવનથી લઈને ભારતીય રાજકારણમાં તેમની સફરનું પણ વર્ણન કરે છે.
ઇટાલીના એક નાનકડા ગામમાં બાળપણ વિતાવવાથી લઈને કેમ્બ્રિજમાં રાજીવ ગાંધી સાથે મુલાકાત, પ્રેમ અને લગ્ન, ભારત આગમન, ભારતીય સંસ્કૃતિ સાથેનો પરિચય અને ગાંધી પરિવારનો હિસ્સો બનવા સુધીની સફર પુસ્તકમાં રજૂ કરવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત સોનિયા ગાંધીએ ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા, રાજીવ ગાંધીની હત્યા અને ત્યારબાદ રાજકારણમાં પ્રવેશવા અંગેના પોતાના અનુભવો પણ વર્ણવ્યા છે. વર્ષ ૨૦૦૪માં કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના યુપીએ ગઠબંધનને ચૂંટણીમાં સફળતા મળ્યા બાદ વડાપ્રધાન પદ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરવાનો નિર્ણય પણ પુસ્તકનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
પુસ્તકના પ્રકાશન પહેલાં પ્રકાશક બદલાવાને લઈને પણ થઈ હતી ચર્ચા
આ પુસ્તક પ્રકાશિત થાય તે પહેલાં તેના પ્રકાશનને લઈને પણ વિવાદ ચર્ચામાં રહ્યો હતો. શરૂઆતમાં પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ ઇન્ડિયા દ્વારા પુસ્તક પ્રકાશિત થવાનું હતું, પરંતુ લેખક અને પ્રકાશક વચ્ચે સંપાદકીય ફેરફારો અંગેની ચર્ચા બાદ આ પ્રકાશન કરાર આગળ વધ્યો નહોતો. ત્યારબાદ હાર્પરકોલિન્સ ઇન્ડિયાએ પુસ્તક પ્રકાશિત કરવાની જવાબદારી સંભાળી હતી.
આ પુસ્તક ૧૦ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ ભારતમાં અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રકાશિત થયું છે. અમેરિકામાં અલ્ફ્રેડ એ. નોફ અને બ્રિટનમાં વિલિયમ કોલિન્સ દ્વારા પણ તેનું પ્રકાશન કરવામાં આવ્યું છે.
આમ, સોનિયા ગાંધીના આ પુસ્તકમાં વ્યક્તિગત જીવન, પરિવાર, આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને ભારતીય રાજકારણના અનેક પાસાં એકસાથે સામે આવ્યા છે. વિશ્વના જાણીતા નેતાઓ સાથેની મુલાકાતોના સંસ્મરણો ઉપરાંત ભારતના રાજકીય ઇતિહાસને એક અલગ દૃષ્ટિકોણથી સમજવાની તક પણ વાચકોને આ પુસ્તક દ્વારા મળી રહી છે.
