UPI New Rule: ₹2,000થી વધુની UPI પેમેન્ટ પર 0.4% MDR, તહેવારોની ખરીદીમાં વેપારીઓની ચિંતા વધી

અમદાવાદ: તહેવારોની મોસમ શરૂ થવા પહેલાં જ UPI પેમેન્ટને લઈને મોટો ફેરફાર ચર્ચામાં આવ્યો છે. 15 ઓક્ટોબર 2026થી ₹2,000થી વધુની Person-to-Merchant (P2M) UPI પેમેન્ટ પર 0.4% Merchant Discount Rate (MDR) લાગુ થશે. જોકે આ ચાર્જ ગ્રાહક પાસેથી સીધો લેવામાં આવશે નહીં, પરંતુ UPI પેમેન્ટ સ્વીકારતા વેપારી પર લાગશે.

નવા નિયમ મુજબ ₹2,000 સુધીની P2M UPI પેમેન્ટ પર MDR લાગશે નહીં. જ્યારે ₹2,000થી વધુની પેમેન્ટ પર 0.4% MDR લાગશે. ₹75,000 કે તેથી વધુની પેમેન્ટ માટે MDRની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન રાખવામાં આવી છે.

ગ્રાહકને સીધો ચાર્જ નહીં, પરંતુ વેપારીઓની ચિંતા

નવા નિયમનો સીધો ચાર્જ ગ્રાહકને ચૂકવવાનો રહેશે નહીં. બેંકો અને UPI પ્રોવાઇડર્સને આ MDR ગ્રાહકો પર ટ્રાન્સફર ન કરવા અંગે સૂચના આપવામાં આવી છે.

જોકે, રિટેલ ક્ષેત્રના સંગઠનોનું કહેવું છે કે વેપારીઓના ખર્ચમાં વધારો થાય તો કેટલાક વેપારીઓ તેને પોતાના માર્જિનમાંથી શોષી શકે છે, જ્યારે કેટલાક વેપારીઓ ભાવ અથવા ડિસ્કાઉન્ટની નીતિમાં ફેરફાર કરી શકે છે. ખાસ કરીને તહેવારો દરમિયાન મોટી ખરીદી વધતી હોવાથી આ મુદ્દો વધુ ચર્ચામાં છે.

₹3,000થી ₹1 લાખની પેમેન્ટ પર કેટલો MDR?

0.4%ના દર પ્રમાણે ગણતરી કરીએ તો:

₹75,000 પછી પણ MDR ₹300થી વધુ નહીં થાય.

નાના વેપારીઓને મળશે રાહત

નવા ફ્રેમવર્કમાં નાના P2PM વેપારીઓ માટે ખાસ છૂટની જોગવાઈ છે. UPI QR મારફતે દર મહિને ₹1 લાખ સુધીની રકમ મેળવનારા નાના વેપારીઓને ફરજિયાત MDRમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત વ્યક્તિથી વ્યક્તિ એટલે કે P2P UPI ટ્રાન્સફર, જેમ કે મિત્ર કે પરિવારના સભ્યને પૈસા મોકલવા, MDR હેઠળ નહીં આવે અને તે વ્યવહારો મફત રહેશે.

પેટ્રોલ, રેલવે અને કેટલીક સેવાઓ માટે અલગ દર

રેલવે, ટેલિકોમ, વીમા, ઇંધણ સહિત કેટલીક કેટેગરીમાં ₹2,000થી વધુના વ્યવહારો માટે ₹5ની ફ્લેટ MDR રાખવામાં આવી છે. આ કેટેગરી સામાન્ય રિટેલ પેમેન્ટથી અલગ છે.

રિટેલર્સે વ્યક્ત કરી ચિંતા

તહેવારોની સિઝનને ધ્યાનમાં રાખીને નાના રિટેલર્સ અને વેપારી સંગઠનો MDRને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે મોંઘવારી, GST અને અન્ય ઓપરેશનલ ખર્ચ વચ્ચે વધારાનો પેમેન્ટ ખર્ચ નાના માર્જિન પર કામ કરતા વેપારીઓ માટે પડકાર બની શકે છે. કેટલાક વેપારી સંગઠનોએ સરકાર સમક્ષ MDRના નિયમોની સમીક્ષા કરવાની માંગ પણ કરી છે.

ગ્રાહકો માટે શું બદલાશે?

સામાન્ય ગ્રાહક માટે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ₹2,000થી વધુની UPI પેમેન્ટ કરતી વખતે એપ પર 0.4% વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવાનો નિયમ નથી. MDR વેપારી પાસેથી વસૂલવાનો છે. જોકે વેપારી પોતાના વ્યવસાયિક ખર્ચને કેવી રીતે સંભાળે છે તે બાબત ભવિષ્યમાં ભાવ અથવા ડિસ્કાઉન્ટ પર અસર કરી શકે છે.

આ નવો નિયમ 15 ઓક્ટોબર 2026થી અમલમાં આવશે, તેથી તહેવારોની ખરીદી શરૂ થાય તે પહેલાં વેપારીઓ અને ગ્રાહકો માટે UPIના નવા MDR ફ્રેમવર્કને સમજવું મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.