અમદાવાદ: હિંદુ ધર્મમાં પિતૃઓનું સ્મરણ અને તેમના પ્રત્યે શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવા માટેનો પવિત્ર શ્રાદ્ધ પક્ષ 26 સપ્ટેમ્બર 2026, શનિવારથી શરૂ થશે અને 10 ઓક્ટોબર, શનિવારના રોજ સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સાથે પૂર્ણ થશે. 26 સપ્ટેમ્બરે ભાદરવા વદ પૂનમનું શ્રાદ્ધ રહેશે, જ્યારે 27 સપ્ટેમ્બરથી નિયમિત પિતૃ પક્ષની પ્રતિપદા શ્રાદ્ધ તિથિ શરૂ થશે.
આ સમયગાળા દરમિયાન લોકો પોતાના સ્વર્ગસ્થ પિતૃઓની તિથિ અનુસાર શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને અન્ય ધાર્મિક વિધિઓ કરે છે. ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ અપરાહ્ન કાળમાં કરવાનું મહત્વ માનવામાં આવે છે. અમદાવાદ માટે ઉપલબ્ધ પંચાંગ ગણતરીમાં પણ શ્રાદ્ધ માટે અપરાહ્ન કાળ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
ઘરે પણ કરી શકાય છે પિતૃ શ્રાદ્ધ
પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ માત્ર તીર્થસ્થળોએ જ કરવું જરૂરી નથી. લોકો પોતાની પરંપરા અને સામર્થ્ય અનુસાર ઘરે પણ શ્રાદ્ધ વિધિ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત નજીકના મંદિરો અથવા ધાર્મિક સ્થળોએ પણ વિધિ કરાવી શકાય છે.
ગુજરાતમાં શ્રાદ્ધ પક્ષ દરમિયાન જૂનાગઢનું દામોદર કુંડ, સોમનાથનું ત્રિવેણી સંગમ, પ્રાચી-પીંડારા સહિતના તીર્થસ્થળોએ પિતૃ વિધિ માટે લોકો પહોંચતા હોય છે.
પિતૃઓની તિથિ ખબર ન હોય તો શું કરવું?
જે પિતૃની મૃત્યુતિથિ જાણીતી ન હોય અથવા કોઈ કારણસર શ્રાદ્ધની નિર્ધારિત તિથિ ચૂકી ગઈ હોય, તેમના માટે સર્વપિતૃ અમાવસ્યા મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. 2026માં સર્વપિતૃ અમાવસ્યા 10 ઓક્ટોબરે રહેશે. વિવિધ પંચાંગોમાં આ દિવસને અજ્ઞાત તિથિ ધરાવતા પિતૃઓના શ્રાદ્ધ માટે યોગ્ય દિવસ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
2026માં શ્રાદ્ધની સંપૂર્ણ તિથિ
| તારીખ | શ્રાદ્ધ |
|---|---|
| 26 સપ્ટેમ્બર | ભાદરવા વદ પૂનમનું શ્રાદ્ધ |
| 27 સપ્ટેમ્બર | વદ એકમનું શ્રાદ્ધ |
| 28 સપ્ટેમ્બર | વદ બીજનું શ્રાદ્ધ |
| 29 સપ્ટેમ્બર | વદ ત્રીજનું શ્રાદ્ધ, ભરણી શ્રાદ્ધ |
| 30 સપ્ટેમ્બર | વદ ચોથ અને પંચમીનું શ્રાદ્ધ |
| 1 ઓક્ટોબર | વદ છઠનું શ્રાદ્ધ |
| 2 ઓક્ટોબર | વદ સાતમનું શ્રાદ્ધ |
| 3 ઓક્ટોબર | વદ આઠમનું શ્રાદ્ધ |
| 4 ઓક્ટોબર | વદ નોમનું શ્રાદ્ધ |
| 5 ઓક્ટોબર | વદ દસમનું શ્રાદ્ધ |
| 6 ઓક્ટોબર | વદ અગિયારસનું શ્રાદ્ધ |
| 7 ઓક્ટોબર | વદ બારસનું શ્રાદ્ધ |
| 8 ઓક્ટોબર | વદ તેરસનું શ્રાદ્ધ |
| 9 ઓક્ટોબર | વદ ચૌદશનું શ્રાદ્ધ |
| 10 ઓક્ટોબર | સર્વપિતૃ અમાવસ્યા / અમાસનું શ્રાદ્ધ |
અમદાવાદ માટે ઉપલબ્ધ સ્થાન આધારિત પંચાંગમાં પણ 26 સપ્ટેમ્બરે પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધથી શરૂઆત અને 10 ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાવસ્યા દર્શાવવામાં આવી છે. 30 સપ્ટેમ્બરે ચતુર્થી અને પંચમી બંને શ્રાદ્ધ એક જ દિવસે આવે છે.
30 સપ્ટેમ્બર અને 3 ઓક્ટોબરની તિથિ ખાસ કેમ?
આ વર્ષે તિથિઓના સંયોગને કારણે ચોથ અને પંચમીનું શ્રાદ્ધ 30 સપ્ટેમ્બરે એક જ દિવસે આવે છે. ત્યારબાદ 1 ઓક્ટોબરે છઠ અને 2 ઓક્ટોબરે સાતમનું શ્રાદ્ધ રહેશે. 3 ઓક્ટોબરે આઠમનું શ્રાદ્ધ અને ત્યારબાદ 4 ઓક્ટોબરે નોમનું શ્રાદ્ધ રહેશે.
નોંધ: શ્રાદ્ધની વિધિ અને સમય સ્થાનિક સૂર્યોદય તથા તિથિના અપરાહ્ન કાળની ગણતરી પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. તેથી ચોક્કસ મુહૂર્ત માટે સ્થાનિક પંચાંગ અથવા જાણકાર આચાર્યની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.
