ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીના સંશોધનમાં લોહીમાં 12 પ્રોટીનની ઓળખ, ભવિષ્યમાં વહેલા નિદાન માટે નવી બ્લડ ટેસ્ટ વિકસાવવાની આશા
અમદાવાદ સમય | હેલ્થ ડેસ્ક
પ્રોસ્ટેટ કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીનું જોખમ લક્ષણો દેખાય તેનાં એક દાયકાથી પણ વધુ સમય પહેલાં ઓળખી શકાય તેવી સંભાવના ઊભી થઈ છે. ઇંગ્લેન્ડની ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ લોહીમાં 12 એવા પ્રોટીનની ઓળખ કરી છે, જે ભવિષ્યમાં પ્રોસ્ટેટ કેન્સરનું જોખમ સમજવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. આ સંશોધનના તારણો ભવિષ્યમાં જોખમ ધરાવતા પુરુષોની વહેલી ઓળખ માટે નવી રક્ત પરીક્ષણ પદ્ધતિ વિકસાવવાનો માર્ગ ખોલી શકે છે. જોકે, આ પ્રોટીન આધારિત પરીક્ષણનો નિયમિત તબીબી ઉપયોગ શરૂ થાય તે પહેલાં વધુ સંશોધન અને ચકાસણી જરૂરી છે.
પ્રોસ્ટેટ કેન્સરના સામાન્ય લક્ષણો
પ્રોસ્ટેટ કેન્સર શરૂઆતના તબક્કામાં ઘણીવાર કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો આપતું નથી. રોગ આગળ વધે ત્યારે નીચેના લક્ષણો જોવા મળી શકે છે:
- પેશાબ શરૂ કરવામાં મુશ્કેલી અથવા પેશાબનો પ્રવાહ નબળો થવો
- વારંવાર, ખાસ કરીને રાત્રે, પેશાબ કરવાની જરૂરિયાત અનુભવવી
- પેશાબ કરતી વખતે દુખાવો અથવા બળતરા થવી
- પેશાબ અથવા વીર્યમાં લોહી દેખાવું
- પેશાબ કર્યા પછી પણ મૂત્રાશય સંપૂર્ણ ખાલી ન થયું હોય તેવી લાગણી
- કમર, પેલ્વિસ અથવા હિપ્સમાં સતત દુખાવો
- ઇરેક્ટાઇલ ડિસફંક્શન અથવા જાતીય ક્ષમતામાં ફેરફાર
- અદ્યતન તબક્કામાં હાડકાંમાં દુખાવો અથવા અકારણ વજન ઘટવું
આ લક્ષણો અન્ય સામાન્ય પ્રોસ્ટેટ સમસ્યાઓ, જેમ કે પ્રોસ્ટેટનું વધવું અથવા ચેપ,ને કારણે પણ થઈ શકે છે. તેથી આવા લક્ષણો દેખાય તો સ્વનિદાન ન કરવું અને ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
2,555 લોકોના રક્ત નમૂનાઓનું વિશ્લેષણ
સંશોધન દરમિયાન કુલ 2,555 સહભાગીઓના રક્ત નમૂનાઓનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાંથી 982 લોકોને અભ્યાસના અનુસરણ દરમિયાન પ્રોસ્ટેટ કેન્સર થયું હતું, જ્યારે 1,573 લોકોમાં આ બીમારી જોવા મળી નહોતી. સંશોધકોએ લોહીમાં રહેલા 6,000થી વધુ પ્રોટીનનું વિશ્લેષણ કર્યું અને આશરે 16 વર્ષ સુધી સહભાગીઓના સ્વાસ્થ્ય પર નજર રાખી હતી.
અભ્યાસમાં કેન્સર વિકસાવનારા પુરુષો અને કેન્સરમુક્ત રહેલા પુરુષોના લોહીમાં પ્રોટીનના સ્તરમાં તફાવત જોવા મળ્યો હતો. ઓળખાયેલા 12 પ્રોટીનમાંથી સાત પ્રોટીન ખાસ કરીને પ્રોસ્ટેટ કેન્સરના આક્રમક સ્વરૂપો સાથે સંકળાયેલા હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
બે પ્રોટીન પર વિશેષ ધ્યાન
સંશોધનમાં ANKRD1 પ્રોટીનને એવા કેન્સર સાથે જોડવામાં આવ્યું છે, જેમાં રોગ શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાવાની સંભાવના વધારે હોઈ શકે છે. બીજી તરફ, GZMK પ્રોટીન રોગપ્રતિકારક શક્તિના કોષો સાથે સંબંધિત છે. આ પ્રોટીનની ભૂમિકા પરથી સંશોધકોને કેન્સર સામે શરીરની રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા વિશે વધુ સમજ મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે.
આ તારણો ભવિષ્યમાં કયા પુરુષોમાં આક્રમક કેન્સર વિકસાવવાનું જોખમ વધારે છે તે સમજવામાં ઉપયોગી બની શકે છે. જોકે, આ પ્રોટીનની હાજરી કે સ્તર પરથી વ્યક્તિને કેન્સર છે અથવા ભવિષ્યમાં ચોક્કસપણે થશે એવું નિશ્ચિત કહી શકાય તેમ નથી.
બ્રિટનમાં દર વર્ષે હજારો લોકો પ્રભાવિત
આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, બ્રિટનમાં દર વર્ષે આશરે 63,000 નવા પ્રોસ્ટેટ કેન્સરના કેસ નોંધાય છે અને લગભગ 12,000 લોકોનાં મૃત્યુ આ બીમારીને કારણે થાય છે. હાલમાં PSA (પ્રોસ્ટેટ સ્પેસિફિક એન્ટિજન) રક્ત પરીક્ષણનો ઉપયોગ પ્રોસ્ટેટ સંબંધિત સમસ્યાઓની તપાસમાં થાય છે. જોકે, PSAનું વધેલું સ્તર હંમેશા કેન્સર હોવાનો સંકેત આપતું નથી. અન્ય કારણોસર પણ તેનું સ્તર વધી શકે છે.
આથી, કેન્સરના જોખમને વધુ ચોકસાઈથી ઓળખી શકે તેવી પરીક્ષણ પદ્ધતિ વિકસાવવી તબીબી ક્ષેત્ર માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. તેનાથી જરૂરિયાત મુજબ વધુ તપાસ અને યોગ્ય તબીબી અનુસરણની દિશા નક્કી કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
સંશોધન આશાસ્પદ, પરંતુ વધુ પરીક્ષણ જરૂરી
સંશોધકોના જણાવ્યા અનુસાર, રક્તના નમૂના લેવામાં આવ્યા ત્યારે કેન્સર પહેલેથી હાજર હતું કે નહીં તે આ તારણોથી નિશ્ચિત થતું નથી. તેના બદલે, ઓળખાયેલા પ્રોટીન કેટલાક પુરુષોમાં કેન્સર વિકસાવવાનું જોખમ શા માટે વધારે હોઈ શકે છે તે સમજવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
કેન્સર રિસર્ચ યુકેના ડૉ. ઇયાન ફોલ્કેસે આ પ્રકારના સંશોધનને મહત્ત્વપૂર્ણ ગણાવ્યું છે. તેનાથી ધીમે વિકસતા અને આક્રમક સ્વરૂપના ટ્યુમર વચ્ચેનો તફાવત સમજવાની સંભાવના વધી શકે છે.
હાલમાં આ 12 પ્રોટીનને આધારે સામાન્ય લોકો માટે ઉપયોગી અને વિશ્વસનીય સ્ક્રીનિંગ ટેસ્ટ ઉપલબ્ધ છે એવું માનવું વહેલું ગણાશે. આ પદ્ધતિની ચોકસાઈ, તેની મર્યાદાઓ અને દર્દીઓ માટેના વાસ્તવિક લાભો જાણવા વધુ અભ્યાસ જરૂરી છે. તેમ છતાં, આ સંશોધન ભવિષ્યમાં પ્રોસ્ટેટ કેન્સરના જોખમની વહેલી ઓળખ અને સારવારના આયોજન માટે નવી દિશા પૂરી પાડી શકે છે.
મહત્ત્વપૂર્ણ નોંધ: આ સંશોધન પ્રારંભિક જોખમ-આકલન માટે આશાસ્પદ છે, પરંતુ તે હાલની તબીબી તપાસનો વિકલ્પ નથી. પ્રોસ્ટેટ કેન્સર અંગે ચિંતા હોય તો યોગ્ય તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
