અમદાવાદ સમય | આરોગ્ય સમાચાર
કેન્દ્ર સરકારની મહત્વાકાંક્ષી આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (PM-JAY) હેઠળ મફત સારવાર મેળવતા કરોડો લાભાર્થીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. યોજના હેઠળ રૂ. 5 લાખ સુધીની કેશલેસ સારવારની સુવિધામાં મોટો ફેરફાર કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય પ્રાધિકરણ (NHA) દ્વારા આશરે 112 સારવાર અને સર્જરીના પેકેજ સરકારી હોસ્પિટલો માટે અનામત રાખવાની દિશામાં કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે. આ ફેરફાર અમલમાં આવશે તો સંબંધિત સારવાર માટે લાભાર્થીઓએ ખાનગી હોસ્પિટલને બદલે સરકારી હોસ્પિટલનો વિકલ્પ પસંદ કરવો પડી શકે છે.
1 ડિસેમ્બર 2026થી નવી વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની તૈયારી
રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય પ્રાધિકરણ દ્વારા તમામ રાજ્યોના સ્ટેટ હેલ્થ ઓથોરિટી (SHA)ને આ અંગે દિશાનિર્દેશો મોકલવામાં આવ્યા છે. અગાઉ 23 સારવાર પેકેજ સરકારી હોસ્પિટલો માટે અનામત રાખવામાં આવ્યા હતા. હવે વધુ 89 પેકેજને પણ સરકારી હોસ્પિટલ પૂરતા મર્યાદિત કરવાની તૈયારી છે.
આમ, કુલ 112 સારવાર પેકેજને સરકારી આરોગ્ય સુવિધાઓ માટે અનામત રાખવાની યોજના છે. મળતી વિગતો મુજબ, નવી યાદીનો અમલ 1 ડિસેમ્બર 2026થી ટ્રાન્ઝેક્શન મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (TMS)માં કરવાની તૈયારી છે.
જોકે, આ પેકેજોને પોતાના રાજ્યમાં ખાનગી હોસ્પિટલોમાંથી દૂર કરવા કે નહીં તે અંગેનો અંતિમ નિર્ણય લેવાની સત્તા રાજ્યોને આપવામાં આવી છે. એટલે તમામ રાજ્યોમાં એકસાથે સમાન રીતે આ ફેરફાર લાગુ થશે તેવું હાલ કહી શકાય નહીં.
ખાનગી હોસ્પિટલોમાં સારવારના વિકલ્પો મર્યાદિત થઈ શકે
આ ફેરફાર પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આયુષ્માન યોજના હેઠળ ખાનગી હોસ્પિટલોને ચૂકવવામાં આવતા સરકારી ખર્ચમાં ઘટાડો કરવાનો અને સરકારી હોસ્પિટલોમાં આરોગ્ય સેવાઓને વધુ મજબૂત બનાવવાનો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
હાલમાં રાજ્યો દ્વારા સરકારી હોસ્પિટલોમાં આ તમામ સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે જરૂરી ડૉક્ટરો, તબીબી સાધનો, ઓપરેશન થિયેટર અને અન્ય સુવિધાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે.
ગુજરાત સહિત આંધ્રપ્રદેશ, ચંદીગઢ, છત્તીસગઢ, જમ્મુ-કાશ્મીર, કેરળ, કર્ણાટક, મધ્યપ્રદેશ, ઓડિશા, પંજાબ, રાજસ્થાન અને તમિલનાડુ સહિત અનેક રાજ્યોમાં આ વ્યવસ્થા આંશિક રીતે અગાઉથી અમલમાં હોવાનું જણાવાયું છે.
કઈ બીમારીઓ અને ઓપરેશન સરકારી હોસ્પિટલોમાં જ થઈ શકશે?
પ્રસ્તાવિત 112 પેકેજમાં વિવિધ વિભાગોની સારવારનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં મુખ્યત્વે ગાયનેકોલોજી, જનરલ સર્જરી, જનરલ મેડિસિન, માનસિક રોગ, ઓર્થોપેડિક્સ, ઈએનટી અને આંખના રોગોની સારવાર સામેલ છે.
મહત્વપૂર્ણ સારવાર અને પ્રક્રિયાઓમાં નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
- હાઈ રિસ્ક ડિલિવરી અને પ્રસૂતિ સંબંધિત સારવાર
- હિસ્ટ્રેક્ટમી અને ગર્ભાશયની સર્જરી
- એમટીપી (MTP) સંબંધિત સારવાર
- મોતિયાની સર્જરી અને ગ્લુકોમા સ્ક્રીનિંગ
- ફ્રેક્ચર અને હાડકાં સંબંધિત સારવાર
- સિસ્ટ અને ફિસ્ટુલાની સર્જરી
- બાયોપ્સી
- પેન્ક્રિયાટાઇટિસ અને હેપેટાઇટિસ
- ગંભીર એનિમિયા
- મેલેરિયા અને ચિકનગુનિયા
- ડાયેરિયા અને એક્યુટ બ્રોન્કાઇટિસ
- આલ્કોહોલ સંબંધિત લિવર ડિસીઝ
- મૂડ ડિસઓર્ડર અને એન્ઝાયટી
- ADHD અને અન્ય માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સારવાર
- ઈએનટી સર્જરી
આ સારવાર પેકેજો સરકારી હોસ્પિટલોમાં જ ઉપલબ્ધ રાખવાની દરખાસ્ત છે. જોકે, કયા રાજ્યમાં કયા પેકેજ પર પ્રતિબંધ અથવા મર્યાદા લાગુ થશે તે રાજ્ય સરકારના નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે.
રાજ્યોમાં હોસ્પિટલોની સુવિધાઓની સમીક્ષા શરૂ
આ નવી વ્યવસ્થાને ધ્યાનમાં રાખીને વિવિધ રાજ્યોમાં આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા સરકારી હોસ્પિટલોના માળખા અને સારવાર ક્ષમતાની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. ઉત્તરાખંડ સ્ટેટ હેલ્થ ઓથોરિટી દ્વારા પણ સરકારી અને ખાનગી હોસ્પિટલોના પ્રતિનિધિઓ સાથે બેઠક યોજીને સૂચનો મેળવવામાં આવ્યા છે.
દૂન મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલના મેડિકલ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ડૉ. આર.એસ. બિષ્ટના જણાવ્યા મુજબ, હોસ્પિટલમાં મોટાભાગની જરૂરી સારવાર અને સર્જરીની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે અને માગવામાં આવેલી વિગતો સંબંધિત પ્રાધિકરણને મોકલવામાં આવી રહી છે.
આયુષ્માન કાર્ડધારકોએ શું ધ્યાન રાખવું?
આ ફેરફાર અંગે સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે 112 પેકેજને ખાનગી હોસ્પિટલોમાંથી દૂર કરવાની પ્રક્રિયા હજુ રાજ્યોના નિર્ણય અને અમલીકરણ સાથે જોડાયેલી છે. તેથી આયુષ્માન કાર્ડધારકોએ કોઈપણ સારવાર કરાવતા પહેલાં સંબંધિત હોસ્પિટલમાં તે પેકેજ ઉપલબ્ધ છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવી જરૂરી રહેશે.
ખાસ નોંધ: આયુષ્માન ભારત યોજનામાં રૂ. 5 લાખ સુધીની વાર્ષિક કેશલેસ સારવારની મૂળભૂત જોગવાઈ અને 112 ચોક્કસ સારવાર પેકેજને સરકારી હોસ્પિટલોમાં અનામત રાખવાની દરખાસ્ત બે અલગ બાબતો છે. આ ફેરફારને કારણે યોજનાની તમામ સારવાર બંધ થઈ જશે તેવો અર્થ કાઢવો યોગ્ય નથી.
અમદાવાદ સમયનો નિષ્કર્ષ: આયુષ્માન ભારત યોજનામાં સૂચિત ફેરફાર અમલમાં આવશે તો સરકારી હોસ્પિટલોમાં સારવારની જવાબદારી વધશે, જ્યારે લાભાર્થીઓ માટે ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવારના કેટલાક વિકલ્પો મર્યાદિત થઈ શકે છે. હવે આ મામલે વિવિધ રાજ્ય સરકારો શું નિર્ણય લે છે તેના પર લાખો લાભાર્થીઓની નજર રહેશે.
