સોમવારે લોકસભામાં પબ્લિક ટ્રસ્ટ (જોગવાઈઓમાં સુધારો) બિલ ૨૦૨૫ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે, તેને સિલેક્ટ કમિટીને મોકલવામાં આવ્યું હતું. આ બિલમાં જીવન જીવવા અને વ્યવસાય કરવાની સરળતા માટે કેટલાક નાના ગુનાઓને ગુનાહિત કરવાની જોગવાઈ છે. બિલ રજૂ કરતા, વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે આ બિલ વ્યવસાયને સરળ બનાવવા માટે ટ્રસ્ટ-આધારિત શાસનને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ કરે છે. ત્યારબાદ બિલને લોકસભાની સિલેક્ટ કમિટીને મોકલવામાં આવ્યું હતું. સમિતિને સંસદના આગામી સત્રના પહેલા દિવસ સુધીમાં તેનો અહેવાલ રજૂ કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે.
અગાઉ ૨૦૨૩ માં, જાહેર ટ્રસ્ટ (જોગવાઈઓમાં સુધારો) અધિનિયમ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જે હેઠળ ૧૯ મંત્રાલયો અને વિભાગો દ્વારા સંચાલિત ૪૨ કેન્દ્રીય કાયદાઓમાંથી ૧૮૩ જોગવાઈઓને ગુનાહિત જાહેર કરવામાં આવી હતી. આ કાયદા દ્વારા, સરકારે કેટલીક જોગવાઈઓમાં કેદ અથવા દંડ દૂર કર્યો હતો. કેટલાક નિયમોમાં, કેદ દૂર કરવામાં આવી હતી અને દંડ યથાવત રાખવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે કેટલાક કિસ્સાઓમાં કેદ અને દંડને સજામાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યો હતો.
આ બિલ ૩૫૦ થી વધુ જોગવાઈઓમાં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે. આ દેશના વ્યવસાયિક વાતાવરણને સુધારવાના સરકારના પ્રયાસોનો એક ભાગ છે. આ બિલનો ઉદ્દેશ ટ્રસ્ટ પ્રઆધારિત શાસનને પ્રોત્સાહન આપવા અને કેટલાક નાના ગુનાઓને ગુનાહિત જાહેર કરીને જીવન જીવવા અને વ્યવસાય કરવાની સરળતામાં સુધારો કરવાનો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્વતંત્રતા દિવસ પર પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું હતું કે, આપણા દેશમાં એવા કાયદા છે, જે આશ્ચર્યજનક લાગે છે, પરંતુ નાની બાબતો માટે કેદની જોગવાઈ છે, અને કોઈએ કયારેય તેના પર ધ્યાન આપ્યું નથી.
મોદીજીના નેતૃત્વ હેઠળની સરકાર ૩૬ થી વધુ નાના ગુનાઓને ગુનાહિત જાહેર કરવા અને ત્યારબાદના ઉલ્લંઘનો માટે દંડ લાદવાનો પ્રસ્તાવ છે, જેમાં પહેલી વાર ઉલ્લંઘન માટે ચેતવણીનો પણ સમાવેશ થાય છે
ઉદ્યોગો, પરિવહનથી વીજળી અને મ્યુનિસિપલ સેવાઓ, કાપડથી નારિયેળ સુધી, જાહેર ટ્રસ્ટ (જોગવાઈઓનું સંશોધન) બિલ, ૨૦૨૫ ગુનાઓને ગુનાહિત જાહેર કરવા અને તર્કસંગત બનાવવા માટે ઘણા કાયદાઓમાં સુધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ‘પાલનનો બોજ ઘટાડવા’, જીવન સરળ બનાવવા અને ‘વિશ્વાસ આધારિત શાસનને પ્રોત્સાહન આપવા’નો છે
સાંસદોને વહેંચવામાં આવેલા ઉદ્દેશ્યો અને કારણોના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે,લોકશાહી શાસનનો પાયો સરકારનો તેના લોકો અને સંસ્થાઓમાં વિશ્વાસ છે. જૂના નિયમો અને નિયમનોનું જાળું વિશ્વાસનો અભાવ પેદા કરે છે. સરકાર લઘુત્તમ સરકાર મહત્તમ શાસન ના સિદ્ધાંતને પ્રાપ્ત કરવા માટે પ્રયત્નશીલ રહી છે.
બિલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે નાના ગુનાઓ માટે જેલની સજાનો ભય વ્યવસાયિક વાતાવરણ અને વ્યક્તિગત આત્મવિશ્વાસને અસર કરે છે.
નિવેદનમાં ઉમેર્યું હતું કે, ઉદ્દેશ ફક્ત જીવન અને વ્યવસાયને સરળ બનાવવાનો નથી પણ કોર્ટ પરનો બોજ ઘટાડવાનો પણ છે. ઘણા કેસ કોર્ટને બદલે સંકલન, નિર્ણય અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા ઉકેલવામાં આવશે.
જે કાયદાઓમાં સુધારો કરવામાં આવશે તેમાં મોટર વાહન અધિનિયમ, ૧૯૮૮, રિઝર્વ બેંક અધિનિયમ, ૧૯૩૪, સેન્ટ્રલ સિલ્ક બોર્ડ અધિનિયમ, ૧૯૪૮, રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશન અધિનિયમ, ૧૯૫૦, ચા અધિનિયમ, ૧૯૫૩, એપ્રેન્ટિસ અધિનિયમ, ૧૯૬૧, નારિયેળ ઉદ્યોગ અધિનિયમ, ૧૯૫૩, દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અધિનિયમ, ૧૯૫૭, નવી દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ અધિનિયમ, ૧૯૯૪, વીજળી અધિનિયમ, ૨૦૦૩ અને કાપડ સમિતિ અધિનિયમ, ૧૯૬૩નો સમાવેશ થાય છે.
જીવનને સરળ બનાવવા માટે મોટર વાહન અધિનિયમની ૨૦ કલમો અને નવી દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ અધિનિયમની ૪૭ કલમોમાં સુધારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા છે. ઘણી જૂની જોગવાઈઓ અને કલમોને કાઢી નાખવામાં આવશે અથવા સરળ બનાવવામાં આવશે.
ઉદાહરણ તરીકે, ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ અધિનિયમ, ૧૯૪૦ હેઠળ, આયુર્વેદિક, સિદ્ધ અથવા યુનાની દવાઓના ઉત્પાદન અને વેચાણ પર હાલમાં છ મહિનાની જેલ અને ૧૦,૦૦૦ રૂપિયા દંડની સજાની જોગવાઈ છે. જન વિશ્વાસ બિલમાં આ જોગવાઈને બદલીને માત્ર ૩૦,૦૦૦ રૂપિયાના દંડનો પ્રસ્તાવ છે.
તેવી જ રીતે, વીજળી અધિનિયમ, ૨૦૦૩માં, આદેશો અથવા નિર્દેશોનું પાલન ન કરવા પર હાલમાં ત્રણ મહિનાની જેલ અને ૧ લાખ રૂપિયાના દંડની જોગવાઈ છે. આ દંડને બદલીને ૧૦,૦૦૦ રૂપિયાથી ૧૦ લાખ રૂપિયાના દંડમાં બદલવામાં આવ્યો છે.
લીગલ મેટ્રોલોજી અધિનિયમ, ૨૦૦૯ની કેટલીક કલમોમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે જેથી પહેલી વાર ઉલ્લંઘન કરવા પર ભારે દંડને બદલે ચેતવણી અને સુધારણા સૂચના આપવામાં આવે.
દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અધિનિયમની એક ડઝનથી વધુ કલમો દૂર કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. ઉદાહરણ તરીકે, લાઇસન્સ વિના માલ વેચવા પર ૧૦૦ રૂપિયાના દંડની જોગવાઈ છે. બિલમાં આને દૂર કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
મોટર વાહન અધિનિયમમાં, પહેલી વાર ઉલ્લંઘન કરવા પર સીધા દંડને બદલે ચેતવણી આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, કલમ ૧૯૪જ્ હેઠળ, વાહન ચલાવતી વખતે બિનજરૂરી રીતે હોર્ન વગાડવા માટે હાલમાં ૧,૦૦૦ રૂપિયા અને બીજા ગુના માટે ૨,૦૦૦ રૂપિયાનો દંડ છે. હવે બિલમાં પહેલા ગુના માટે ચેતવણી અને બીજા ગુના માટે ૨,૦૦૦ રૂપિયા સુધીનો દંડ લાદવાનો પ્રસ્તાવ છે.
નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ‘જન વિશ્વાસ બિલનો ઉદ્દેશ્ય વધુ વ્યવસાય-મૈત્રીપૂર્ણ વાતાવરણ અને જીવનની સરળતા બનાવવાનો છે. તે પારદર્શક અને ન્યાયી નિયમનકારી માળખું બનાવવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે.’
વિવિધ જોગવાઈઓ હેઠળ દંડ અને દંડની રકમમાં દર ત્રણ વર્ષે ૧૦ ટકાનો વધારો કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ
