આ વર્ષની ચૂંટણીમાં NDA ની જીત માત્ર ચૂંટણી પરિણામ ન હતી, પરંતુ એક રાજકીય લહેર હતી જેણે દરેક રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો હતો. જ્યારે વિપક્ષે ગઠબંધન બનાવીને ચૂંટણી લડી હતી, ત્યારે NDA એ એવી રણનીતિ અમલમાં મૂકી જેણે સમગ્ર ચૂંટણી ગણિત બદલી નાખ્યું. ચાલો NDA ની ઐતિહાસિક સફળતા તરફ દોરી જતા પાંચ મુખ્ય કારણો સમજીએ.
(1) સામાજિક અને જાતિ સમીકરણોનો અસરકારક ઉપયોગ – આ સૌથી મોટું પરિબળ હતું. NDA પક્ષો (BJP, JDU, વગેરે) એ બિહારમાં ઊંડો પ્રવેશ સ્થાપિત કર્યો છે. ગ્રામીણ અને શહેરી સ્તરે મજબૂત જનસમર્થન અને અસરકારક જનપ્રતિનિધિત્વે સ્થિર મત બેંક જાળવી રાખી છે. NDA એ ચૂંટણી ગણિતમાં વારંવાર અવગણવામાં આવતા જૂથો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું:
અત્યંત પછાત વર્ગો (EBC)
બિન-યાદવ OBC
દલિત
મહિલા
જ્યારે વિપક્ષ “MY સમીકરણ” (મુસ્લિમ-યાદવ) પર આધાર રાખતો હતો, ત્યારે NDA એ ખૂબ વ્યાપક સામાજિક જોડાણ બનાવ્યું, જેનાથી રાજ્યભરમાં મતોનું નવું ધ્રુવીકરણ થયું. આનાથી NDA ના મુખ્ય મત આધાર મજબૂત થયો અને બેઠકોમાં ઝડપી વધારો થયો.
(2) મહિલા મતદારોની ઐતિહાસિક ભાગીદારી – આ ચૂંટણીમાં મહિલાઓએ રેકોર્ડ સંખ્યામાં મતદાન કર્યું. તેમને NDA ની અસંખ્ય લાભાર્થી યોજનાઓનો લાભ મળ્યો.
મફત રાશન
ઉજ્જવલા ગેસ
આવાસ
આરોગ્ય વીમો
સીધી થાપણ સહાય
આ બધાએ મહિલા મતદારોનો NDA પ્રત્યેનો વિશ્વાસ પ્રભાવિત કર્યો. આ મજબૂત મહિલા સમર્થન લહેર ઘણી બેઠકો પર નિર્ણાયક સાબિત થઈ.
₹10,000 મહિલા રોજગાર યોજના – સૌથી મોટો ગેમચેન્જર – મહિલાઓના મોટા પ્રમાણમાં મતદાન પાછળનું સૌથી મજબૂત કારણ મુખ્યમંત્રી મહિલા રોજગાર યોજના હતી, જે પાત્ર મહિલાઓને ₹10,000 ની નાણાકીય સહાયનું વચન આપે છે. આ વચન ફક્ત “ચૂંટણી જાહેરાત” જેવું લાગ્યું નહીં પરંતુ સીધી સહાય જેવું લાગ્યું.
SC અને EBC સમુદાયોમાં આ સંખ્યા વધુ છે. આવા પરિવારોમાં, ₹10,000 નો એકંદર લાભ સમગ્ર માસિક આવક કરતાં વધુ છે. આ જ કારણ છે કે આ યોજના મહિલાઓમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય બની હતી, જેમણે તેને જીવન બદલી નાખનારી સહાય તરીકે જોયું.
(૩) મોદી પરિબળ – નેતૃત્વ વિશ્વસનીયતા – આ જીત પાછળ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સૌથી મોટા પ્રેરક બળોમાંના એક હતા.
લોકોએ
વિકાસ
સુશાસન
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા
મોદીની વ્યક્તિગત વિશ્વસનીયતા
કેન્દ્ર સરકારની યોજનાઓનો પ્રચાર અને અસર બંને જમીન પર દેખાતા હતા. આ જ કારણ છે કે NDA ઉમેદવારોને મોદી પરિબળથી ફાયદો થયો.
દારૂ પ્રતિબંધ – હજુ પણ NDA માટે એક મોટો મત બૂસ્ટર
ઘણા લોકો માનતા હતા કે દારૂબંધીની અસર ઓછી થઈ ગઈ હોત. પરંતુ વાસ્તવિકતા તેનાથી વિપરીત બહાર આવી: મહિલાઓ હજુ પણ દારૂબંધીને NDAનું સૌથી મોટું સકારાત્મક પગલું માને છે. મહિલાઓના મતે –
તમને ગમશે
તમારા માટે શ્રેષ્ઠ નિવૃત્તિ યોજનાઓ | ₹ 6.72L ની માસિક આવક મેળવો
એક્સિસ મેક્સ લાઇફ
તાબુલા દ્વારા પ્રાયોજિત લિંક્સ
– ઘરેલુ સંઘર્ષો ઘટ્યા
– ઘરેલુ હિંસા ઘટ્યા
– બચત વધી
– કૌટુંબિક વાતાવરણમાં સુધારો
ગેરકાયદેસર દારૂ પડકારો ઉભા કરે છે, પરંતુ સૈદ્ધાંતિક રીતે, પ્રતિબંધ હજુ પણ મહિલાઓમાં NDAના સમર્થનને મજબૂત બનાવે છે.
(૪) વિપક્ષનું વિભાજન અને…
વિપક્ષી ગઠબંધન કાગળ પર મજબૂત દેખાતું હતું, પરંતુ બેઠકોની ગણતરી અને વ્યૂહરચનામાં વિભાજિત રહ્યું.
આરજેડી
કોંગ્રેસ
ભારત બ્લોક
ઘણી જગ્યાએ, તેમની વ્યૂહરચના એકસરખી નહોતી. વધુમાં, નોટા અને અપક્ષ ઉમેદવારોએ પણ વિપક્ષના મતમાં કાપ મૂક્યો, જેનો સીધો ફાયદો એનડીએને થયો.
મતદાર યાદી વિવાદ – ગુસ્સામાં નહીં, રેકોર્ડ મતદાનમાં ફેરવાઈ
ખાસ સઘન સંશોધન (SIR) પછી, એવું બહાર આવ્યું કે મહિલા મતદાતાઓનો ગુણોત્તર ૯૦૭ થી ઘટીને ૮૯૨ થઈ ગયો છે, એટલે કે આશરે ૫.૭ લાખ મહિલાઓના નામ યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આનાથી મહિલાઓમાં ગુસ્સો અને જાગૃતિ બંનેમાં વધારો થયો. વિપક્ષે તેને “મત ચોરી” ગણાવ્યું, પરંતુ આ વિવાદ મહિલાઓને રોકી શક્યો નહીં. તેના બદલે, તેઓએ તેમના નામ તપાસ્યા, અન્ય લોકો પાસેથી તેમના નામ તપાસ્યા, અને ગમે તે હોય મતદાન કરવાનો સંકલ્પ કર્યો. પરિણામે, મહિલા મતદાનમાં વધુ વધારો થયો.
(૫) ઉચ્ચ મતદાન – ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં
ગામડાઓમાં રેકોર્ડ મતદાન નોંધાયું. આ વખતે NDA એ સ્થાનિક મુદ્દાઓને પ્રાથમિકતા આપી:
રસ્તા
વીજળી
રોજગાર
શિક્ષણ
આરોગ્ય
આ મુદ્દાઓ પર મજબૂત પ્રચારથી ગ્રામીણ મતો NDA ને મળ્યા. મહિલાઓ અને યુવાનોમાં પણ જબરદસ્ત ઉત્સાહ હતો. વિજયને વધુ મોટો બનાવનારા વધારાના પરિબળો:
૧.૮૦ લાખ જીવિકા દીદીઓની તૈનાતી – મતદાન મશીન તરીકે કામ કરવું. જીવિકા દીદી નેટવર્ક સૌથી મોટું મહિલા સંગઠન છે. ચૂંટણી પંચે ફોર્મ ભરવા, તેમને મતદાન મથકો સુધી પહોંચાડવા, માહિતી પૂરી પાડવા અને પ્રથમ વખત મતદાન કરનારા મતદારોને માર્ગદર્શન આપવા માટે ૧.૮૦ લાખ જીવિકા દીદીઓને તૈનાત કર્યા.
સૌથી મોટી અસર પહેલી વાર મતદાન કરતી યુવા મહિલાઓ, SC/EBC મહિલા મતદારો અને નાના ગામડાઓમાં રહેતી મહિલાઓ પર પડી.
ભાજપનું મજબૂત બૂથ નેટવર્ક અને પન્ના પ્રમુખ મોડેલ, ડિજિટલ અને સોશિયલ મીડિયાનો આક્રમક ઉપયોગ અને અમિત શાહ અને યોગી આદિત્યનાથ જેવા અગ્રણી નેતાઓ દ્વારા હાઇ-વોલ્ટેજ પ્રચાર. NDAનો રેકોર્ડ વિજય કોઈ એક પરિબળનું પરિણામ ન હતો, પરંતુ સંયુક્ત અસર હતી: સામાજિક એકતા, મહિલા મતદારોનો વિશ્વાસ, મોદીનું નેતૃત્વ, વિપક્ષનું વિભાજન અને ગ્રામીણ મતદારો તરફથી અભૂતપૂર્વ સમર્થન. આ બધાએ ભેગા થઈને ચૂંટણીને NDA માટે ઐતિહાસિક જીતમાં પરિવર્તિત કરી.
