કેન્દ્ર સરકાર દેશના રાજકારણમાં એક ‘ગેમ ચેન્જર’ સાબિત થઈ શકે તેવો મોટો નિર્ણય લેવાની તૈયારી કરી રહી છે. પ્રાપ્ત અહેવાલો અનુસાર, જો સરકારની યોજના નિર્ધારિત દિશામાં આગળ વધશે તો મહિલા અનામતને મતવિસ્તારોના સીમાંકન (ડિલિમિટેશન) પ્રક્રિયાથી અલગ કરવામાં આવી શકે છે. આ નિર્ણયથી આગામી ૨૦૨૯ની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં મહિલાઓ માટે ૩૩ ટકા (એક તૃતીયાંશ) અનામતનો અમલ તાત્કાલિક ધોરણે શક્ય બની શકશે.
કલમ ૫માં સુધારાની શક્યતા અને સીમાંકન મુલતવી
માહિતી મુજબ, આ ઐતિહાસિક બદલાવ લાવવા માટે સરકાર ‘વુમન્સ રિઝર્વેશન એક્ટ’ (મહિલા અનામત કાયદો) ની કલમ ૫માં સુધારો કરવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. જો આ સુધારો લાગુ થશે, તો ૨૦૨૯ની લોકસભા ચૂંટણીમાં મહિલાઓ માટે સીધી જ ૧/૩ બેઠકો અનામત થઈ જશે, જ્યારે નવા મતવિસ્તારો નક્કી કરવાની સીમાંકનની પ્રક્રિયાને હાલ પૂરતી મુલતવી રાખવામાં આવી શકે છે. મહત્વની બાબત એ છે કે આ અનામત પ્રક્રિયા માત્ર લોકસભા પૂરતી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ દેશના તમામ રાજ્યોની વિધાનસભાઓમાં પણ લાગુ કરવામાં આવશે.
લોકસભાની બેઠકોનું નવું સમીકરણ
જો મહિલા અનામતનો આ પ્રસ્તાવ પસાર થઈને અમલમાં આવશે, તો લોકસભામાં બેઠકોની વહેંચણીનું માળખું નીચે મુજબ રહેશે:
* લોકસભાની કુલ બેઠકો: ૫૪૩
* મહિલાઓ માટે અનામત (૧/૩ બેઠકો): ૧૮૧
* બાકી રહેલી અન્ય બેઠકો: ૩૬૨
હાલમાં આ અંગે સરકાર તરફથી સત્તાવાર વિગતો અને જાહેરાતની રાહ જોવાઈ રહી છે. રાજકીય વર્તુળો અને દેશભરની નજર આ કાયદાના અમલીકરણના યોગ્ય સમય અને સત્તાવાર રૂપરેખા પર ટકેલી છે.
