ચોક્કસપણે, વર્ષ 2026 માં ચૈત્ર નવરાત્રી અને ભગવાન શ્રી રામના જન્મોત્સવ ‘રામ નવમી’ની તારીખને લઈને ભક્તો અને પંડિતોમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે. હિન્દુ કેલેન્ડરની ગણતરી મુજબ, આ વર્ષે નવમી તિથિ બે દિવસોમાં વહેંચાયેલી હોવાથી લોકો મૂંઝવણમાં છે કે ઉત્સવ ક્યારે ઉજવવો. શાસ્ત્રોક્ત વિગતો મુજબ, નવમી તિથિનો પ્રારંભ 26 માર્ચ, 2026 ના રોજ સવારે 11:48 વાગ્યે થશે અને તેનો અંત 27 માર્ચના રોજ સવારે 10:06 વાગ્યે થશે. ભગવાન રામનો જન્મ મધ્યાહન સમયે એટલે કે બપોરે થયો હોવાથી, 26 માર્ચના રોજ બપોરે નવમી તિથિ હાજર રહેશે, જ્યારે 27 માર્ચના રોજ સૂર્યોદય સમયે નવમી હોવાથી તેને ‘ઉદયા તિથિ’ તરીકે માનવામાં આવશે.
આ વર્ષે તિથિઓના ક્ષય અને વૃદ્ધિને જોતા મહાઅષ્ટમી 26 માર્ચ, ગુરુવારના રોજ મનાવવી શાસ્ત્રસંમત રહેશે, જ્યારે મહા નવમી અને રામ નવમીનો મુખ્ય ઉત્સવ 27 માર્ચ, શુક્રવારના રોજ ઉજવવો વધુ ફળદાયી રહેશે. જોકે, જે ભક્તો મધ્યાહન પૂજાને પ્રાધાન્ય આપે છે તેઓ 26 માર્ચે પણ રામ જન્મોત્સવની આરતી કરી શકે છે. રામ નવમી પર મધ્યાહન મુહૂર્ત બંને દિવસોમાં સવારે 11:13 થી બપોરે 1:41 સુધી રહેશે, જેમાં મુખ્ય મધ્યાહન ક્ષણ બપોરે 12:27 વાગ્યે આવશે. આ સમયગાળામાં કરેલી પૂજા-અર્ચના વિશેષ મનોકામના પૂર્ણ કરનારી માનવામાં આવે છે.
રામ નવમીની પૂજા વિધિ વિશે વાત કરીએ તો, આ દિવસે ભક્તોએ વહેલી સવારે સ્નાન કરી સૂર્યનારાયણને અર્ધ્ય આપ્યા બાદ ભગવાન ગણેશની આરાધના કરવી જોઈએ. ત્યારબાદ પવિત્ર બાજઠ પર રામ દરબારની સ્થાપના કરી પ્રભુને ગંગાજળથી સ્નાન કરાવી, પીળા વસ્ત્રો, ચંદન અને પુષ્પો અર્પણ કરવા જોઈએ. મધ્યાહન સમયે રામલલ્લાનો જન્મોત્સવ ઉજવી, પંચામૃત અને પંજરીનો પ્રસાદ ધરાવીને રામ રક્ષા સ્તોત્ર અથવા રામચરિત માનસના પાઠ કરવાથી ઘરમાં સુખ-શાંતિનો વાસ થાય છે. આ દિવસે ઘરના આંગણે કે મંદિર પર કેસરી ધ્વજ લહેરાવવાની પરંપરા પણ અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
અયોધ્યામાં રામ મંદિરના નિર્માણ બાદ રામ નવમીના તહેવારનું મહત્વ અનેકગણું વધી ગયું છે. દેશભરના મંદિરોમાં આ દિવસે ભવ્ય શોભાયાત્રા અને ભજન-કીર્તનના કાર્યક્રમો યોજાય છે. ચૈત્ર નવરાત્રીના નવ દિવસના ઉપવાસ કરનારા શ્રદ્ધાળુઓ નવમીના દિવસે કન્યા પૂજન અને હવન કરીને પોતાના વ્રતની પૂર્ણાહુતિ કરે છે. રામ નવમી માત્ર એક ધાર્મિક પર્વ નથી, પરંતુ તે અસત્ય પર સત્યના વિજય અને આદર્શ જીવન જીવવાના રામરાજ્યના સંકલ્પને દોહરાવવાનો અવસર છે. ભલે તારીખને લઈને સામાન્ય મતભેદ હોય, પરંતુ ભક્તોની આસ્થાનો જુવાળ 26 અને 27 માર્ચ બંને દિવસે મંદિરોમાં જોવા મળશે તે નક્કી છે.
