મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષે ક્રૂડ ઓઇલ અને એલપીજી માટે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને અસર કરી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં શિપિગ બંધ થવાને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૨૨ ના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાયમાં આ વિક્ષેપને કારણે ઘણા દેશોમાં પેટ્રોલ અને એલપીજીની અછત સર્જાઈ છે. વધતા ખર્ચને કારણે ખાનગી કંપનીઓએ તેલના ભાવમાં વધારો કર્યો છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવે તેલ કંપનીઓના ખર્ચમાં વધારો કર્યો છે. આ બોજ સામાન્ય માણસ પર ન પડે તે માટે, સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર રૂ.૧૦નો ઘટાડો કર્યો છે. હવે, સામાન્ય માણસને રાહત આપવા માટે, સરકારે પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો પર આયાત ડ્યુટી ઘટાડી છે.
નાણા મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા એક નોટિફિકેશન અનુસાર, ૪૧ આવશ્યક પેટ્રોકેમિકલ વસ્તુઓ પર કસ્ટમ ડ્યુટી સંપૂર્ણપણે માફ કરવામાં આવી છે. આ મુક્તિ, ૨ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવશે, જે ૩૦ જૂન, ૨૦૨૬ સુધી અમલમાં રહેશે. આ સરકારી પગલાનો હેતુ સ્થાનિક ઉદ્યોગ માટે આવશ્યક કાચા માલની સરળતાથી ઉપલબ્ધતા સુનિﾍતિ કરવાનો છે. નાણા મંત્રાલયની આ પહેલ પ્લાસ્ટિક, પેકેજિગ, કાપડ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રસાયણો, ઓટોમોટિવ ભાગો અને અન્ય ઉત્પાદન ક્ષેત્રોને લાભ આપશે. આ સરકારી પહેલથી સામાન્ય માણસને દૈનિક આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના વધતા ભાવોથી રાહત મળશે.
નાણા મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા એક નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે પﾍમિ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે વિશ્વભરમાં વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓ પર ગંભીર અસર પડી છે. પરિણામે, સરકારે આવશ્યક પેટ્રોકેમિકલ ઇનપુટ્સ પર કસ્ટમ ડ્યુટી સંપૂર્ણપણે માફ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ચાલો જાણીએ કે સરકારે કઈ વસ્તુઓ પર કસ્ટમ ડ્યુટી નાબૂદ કરી છે.
સરકાર દ્વારા કસ્ટમ ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવેલી ૪૦ વસ્તુઓમાં મિથેનોલ, ટોલ્યુએન, સ્ટાયરીન, વિનાઇલ ક્લોરાઇડ મોનોમર, મોનોઇથિલિન ગ્લાયકોલ (MEG), ફિનોલ, એસિટિક એસિડ, પ્યુરિફાઇડ ટેરેફથાલિક એસિડ (PTA), પોલિઇથિલિન, પોલીપ્રોપીલીન, પોલિસ્ટરીન, પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઇડ (PVC), પોલિઇથિલિન ટેરેફથાલેટ (PET), એક્રેલોનિટ્રાઇલ-બ્યુટાડીન-સ્ટાયરીન (ABS) જેવા એન્જિનિયરિગ પ્લાસ્ટિક અને પોલીકાર્બોનેટનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ ઉત્પાદનો ૩૦ જૂન સુધી કસ્ટમ ડ્યુટી વિના આયાત કરી શકાશે.
મિથેનોલનો ઉપયોગ પ્લાયવુડ, ઇન્સ્યુલેશન ફોમ, એસિટિક એસિડ, પ્લાસ્ટિક, સિન્થેટિક ફાઇબર, પેઇન્ટ, કોટિગ્સ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સના ઉત્પાદનમાં થાય છે.
ટોલ્યુએનનો ઉપયોગ પેઇન્ટ, પાતળા, ગુંદર, પ્રિન્ટિંગ શાહી, પેઇન્ટ રીમુવર, રબર, રેઝિન અને પ્લાસ્ટિક બનાવવા માટે થાય છે. ઇન્સ્યુલેશન ફોમનો ઉપયોગ ટીવી/કમ્પ્યુટર/મોબાઇલ ફોન કેસ, રમકડાં અને ઓટો પાર્ટ્સમાં થાય છે.
પોલિસ્ટાયરીનનો ઉપયોગ નિકાલજોગ પ્લેટો, કપ, ફૂડ કન્ટેનર, ઈંડાની ટ્રે અને આઈસ્ક્રીમ કપ બનાવવા મવિનાઇલ ક્લોરાઇડ મોનોમરનો ઉપયોગ બ્લડ બેગ, મેડિકલ ટ્યુબિગ, રમકડાં અને ક્રેડિટ કાર્ડ બનાવવા માટે થાય છે.
મોનોઇથિલિન ગ્લાયકોલનો ઉપયોગ પાણીની બોટલો, ઠંડા પીણાની બોટલો, શેમ્પૂ/તેલની બોટલો અને કપડાં બનાવવા માટે થાય છે.
દૂધ/જ્યુસની બોટલો, પાણીની પાઇપ, શોપિગ બેગ, પ્લાસ્ટિક બેગ, ફૂડ રેપ, સેન્ડવીચ બેગ, ડિસ્પોઝેબલ ગ્લોવ્સ વગેરે પોલિઇથિલિનમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
ખાતરો, ક્રૂડ તેલ અને કુદરતી ગેસની આયાત અંગે ચિતા વધી છે. ભારત તેની ૮૫% જરૂરિયાતો માટે આયાત પર આધાર રાખે છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાન પર હુમલો કર્યો. ઈરાનની બદલાની કાર્યવાહીથી સંઘર્ષ વધ્યો, અને ક્રૂડ તેલના ભાવ ૫૦% થી વધુ વધ્યા. શિપિગમાં વિક્ષેપને કારણે શિપિગ ખર્ચમાં વધારો થયો છે.
ગયા અઠવાડિયે, સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર રૂ.૧૦નો ઘટાડો કર્યો હતો. વધુમાં, ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર રૂ.૨૧.૫૦ અને એવિએશન ટર્બાઇન ફયુઅલ (ATF) પર પ્રતિ લિટર રૂ.૨૯.૫૦ ની નિકાસ ડ્યુટી લાદવામાં આવી હતી. હાલમાં, પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર રૂ.૩ ની એક્સાઇઝ ડ્યુટી છે, જ્યારે ડીઝલ પર કોઈ એક્સાઇઝ ડ્યુટી નથી. આ મુક્તિ પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગને તાત્કાલિક રાહત આપશે અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં ખર્ચ નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરશે.
