ઘણી વખત લોકોના મનમાં પ્રશ્ન આવે છે કે શું જીવનમાં વધતું દેવું પછલા જન્મના કર્મોનું પરિણામ છે? જ્યારે પરિસ્થિતિઓ બગડે છે, પૈસા હાથમાંથી ફિસલવા લાગે છે અને દેવું ચૂકવવાનો દબાણ વધે છે, ત્યારે માણસ પોતાની હાલતને કિસ્મત સાથે જોડે છે. આવી જ ઉલઝણમાં એક ભક્તે પ્રેમાનંદજી મહારાજને પ્રશ્ન કર્યો. તેમનો જવાબ ખૂબ સરળ, સીધો અને જીવનને સાચી દિશા આપનાર છે.
મહારાજજીએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે આજના માણસની સૌથી મોટી મુશ્કેલી છે દેખાવ. લોકો પોતાની હદથી વધારે ખર્ચ કરીને નામ બતાવવા માંગે છે. ઘર, વાહન કે સંતાનના લગ્ન. દરેક જગ્યાએ ચમક-દમક બતાવવાની ઈચ્છા ઘણા પરિવારોને દેવામાં ડૂબાડી દે છે. મહારાજજીનો સંદેશ માત્ર આધ્યાત્મિક નથી, પણ રોજિદા જીવન સાથે પણ જોડાયેલો છે. તેમનું કહેવું છે કે જો માણસ પોતાની હદ સમજીને ચાલે, તો કર્જ જીવનમાં આવી જ નહીં શકે.
પ્રેમાનંદજી મહારાજે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે દેવું વધવું પાછલા જન્મના કર્મોનું પરિણામ નથી, પણ માણસની પોતાની ભૂલ છે. સાચું કારણ એ છે કે લોકો પોતાની ક્ષમતા કરતાં વધારે મોટી વસ્તુઓ મેળવવા ઈચ્છે છે. જ્યારે ઓછી આવકમાં મોટું ઘર જોઈએ, મોંઘી કાર જોઈએ અથવા લગ્નમાં અનાવશ્યક ખર્ચ બતાવવો હોય, ત્યારે દેવાનો બોજ વધે છે.
તેમના અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે સાયકલ ચલાવવાની ક્ષમતા હોય, તો તેને એમાં સંતોષ રાખવો જોઈએ. છુપાઈને મોંઘા શોખ રાખીને બેંક કે કોઈ વ્યક્તિ પાસેથી ઉધાર લેવું સમજદારી નથી, પણ મુશ્કેલીને આમંત્રણ છે. લગ્ન જેવા પવિત્ર કામમાં પણ લોકો બીજાને પ્રભાવિત કરવા માટે જરૂર કરતાં વધારે ખર્ચ કરે છે, જ્યારે એ જ કામ ઓછા પૈસામાં પણ સન્માનપૂર્વક થઈ શકે છે.
મહારાજજી કહે છે કે દેવું લેવું માત્ર આર્થિક બોજ નથી, એ માનસિક તણાવ પણ આપે છે. ઘણા લોકો દેવું ચૂકવવામાં જીવનનો મોટો ભાગ પસાર કરી દે છે, છતાં છૂટકારો નથી મળતો. તેમણે એ પણ કહ્યું કે જો દેવું અધૂરું રહી જાય, તો એનો અસર આગળના જન્મ પર પણ પડી શકે છે. કઈ સ્થિતિમાં, કઈ રીતે, કયા રૂપમાં દેવું ચૂકવવું પડે એ અંદાજ લગાવવું પણ મુશ્કેલ છે. એટલે દેવાને હંમેશા ગંભીર વિષય માનવો જોઈએ.
મહારાજજીનો સંદેશ છે કે માણસે પોતાની હદમાં રહીને જીવવું જોઈએ. જેટલું છે, એમાં સંતોષ રાખવો એ સાચી સમજદારી છે. પૈસાનો ઉપયોગ દેખાવ માટે નહીં, પણ જીવવા માટે કરવો જોઈએ. ગાડી-મકાનની હોડમાં પડીને ઉધાર લેવું માત્ર દુઃખને આમંત્રણ છે.
તેમની વાતોમાંથી એ શીખ મળે છે કે ચમક-દમક એ સાચી સફળતા નથી. સાચી સફળતા એ છે કે દેવા વગર, હલકા મનથી, શાંતિથી જીવન જીવવું. જો માણસ પોતાને કાબૂમાં રાખે અને ખર્ચ વિચારવીને કરે, તો દેવાની નોબત જ ન આવે
