વર્તમાન સમયમાં શેરબજારમાં જોવા મળી રહેલી ભારે અસ્થિરતા અને ઉતાર-ચઢાવ તેમજ વૈશ્વિક સ્તરે વધતા તણાવ અને મોંઘવારી વચ્ચે સામાન્ય નાગરિકો પોતાના મહેનતના નાણાં સુરક્ષિત જગ્યાએ રોકવાનું વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે.
બજારના જોખમોથી બચીને ગેરંટીડ વળતર મેળવવા માટે હાલમાં બે રોકાણ વિકલ્પો સૌથી વધુ ચર્ચામાં છે, જેમાં પહેલો વિકલ્પ બેંકોની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) અને બીજો વિકલ્પ પોસ્ટ ઓફિસની સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) છે. ૫ વર્ષની મુદત માટે આ બંનેમાંથી કઈ સ્કીમમાં રોકાણ કરવું વધુ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે, તેનો તુલનાત્મક અભ્યાસ રોકાણકારો માટે ખૂબ જ મહત્વનો બની રહ્યો છે.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ખાસ કરીને ૬૦ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ચલાવવામાં આવતી સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) માં હાલમાં વાર્ષિક અંદાજે ૮.૨ ટકા જેટલું ઊંચું વ્યાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારી યોજના હોવાને કારણે આ સ્કીમમાં નાણાં ડૂબવાનું જોખમ નહિવત છે. બીજી તરફ, બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) માં કોઈપણ ઉંમરની વ્યક્તિ નક્કી કરેલી મુદત માટે રોકાણ કરી શકે છે. હાલમાં દેશની અગ્રણી અને મોટી બેંકો દ્વારા સામાન્ય રીતે ૫ વર્ષની એફડી પર અંદાજે ૬ થી ૬.૫ ટકા સુધીનું વ્યાજ ઓફર કરવામાં આવી રહ્યું છે. વ્યાજના આ મોટા તફાવતને કારણે બંને યોજનાઓથી થતી કમાણીમાં પણ મોટો ફેરફાર જોવા મળે છે.
જો કોઈ વરિષ્ઠ નાગરિક આ સરકારી યોજના (SCSS) માં ૫ વર્ષ માટે ૫ લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરે છે, તો તેને મેચ્યોરિટીના સમયે અંદાજે ૭.૪૦ લાખથી ૭.૪૫ લાખ રૂપિયા સુધીની રકમ પરત મળી શકે છે, એટલે કે રોકાણકારને સીધો ૨.૪ લાખ રૂપિયાનો ફાયદો થાય છે. આ જ ૫ લાખ રૂપિયાની રકમ જો કોઈ મોટી બેંકની એફડીમાં ૫ વર્ષ માટે મૂકવામાં આવે તો વળતર ઓછું મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે, આઈસીઆઈસીઆઈ (ICICI) બેંકની એફડીમાં અંદાજે ૬.૮૫ લાખ રૂપિયા, એચડીએફસી (HDFC) બેંકમાં આશરે ૬.events લાખ રૂપિયા અને સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) માં અંદાજે ૬.૭૦ લાખ રૂપિયા મળી શકે તેમ છે. આ હિસાબે સિનિયર સિટીઝન સ્કીમ એ બેંક એફડી કરતા અંદાજે ૫૫,૦૦૦ થી ૭૫,૦૦૦ રૂપિયા જેટલું વધુ વળતર આપી શકે છે.
રોકાણ કરતા પહેલા માત્ર વધુ વળતર જ નહીં પરંતુ બંને યોજનાઓની લાક્ષણિકતાઓ સમજવી પણ અનિવાર્ય છે. એસસીએસએસ સ્કીમમાં પૈસા ૫ વર્ષ માટે લોક થઈ જાય છે અને જો મુદત પહેલા નાણાં ઉપાડવામાં આવે તો પેનલ્ટી ચૂકવવી પડે છે, જોકે આ યોજનામાં દર ત્રણ મહિને વ્યાજની રકમ ખાતામાં જમા થતી હોવાથી નિવૃત્ત લોકોને નિયમિત આવક મળતી રહે છે. તેની સામે બેંક એફડી વધુ ફ્લેક્સિબલ એટલે કે લવચીક છે, જેમાં ૭ દિવસથી લઈને ૧૦ વર્ષ સુધીની કોઈ પણ મુદત પસંદ કરી શકાય છે અને કટોકટીના સમયે એફડી તોડી પણ શકાય છે તેમજ તેના પર લોન મેળવવાની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ હોય છે.
આથી, જો રોકાણકાર વરિષ્ઠ નાગરિક હોય અને નિયમિત ઊંચી આવક ઈચ્છતા હોય તો સીનિયર સીટીઝન સ્કીમ શ્રેષ્ઠ છે, પરંતુ જો નાણાકીય લિક્વિડિટી અને ગમે ત્યારે પૈસા ઉપાડવાની છૂટછાટ જોઈતી હોય તો બેંક એફડી વધુ અનુકૂળ સાબિત થાય છે.
