દુષ્કાળથી સોયાબીન અને મગફળીના પાકને અસર થવાની આશંકા, ખાદ્ય તેલની આયાત 17.5 મિલિયન ટન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ
અમદાવાદ સમય | બિઝનેસ ન્યૂઝ
દેશમાં અલ નિનોની અસરને લઈને કૃષિ ક્ષેત્રમાં ચિંતા વધી રહી છે. દુષ્કાળ અને હવામાનમાં ફેરફારને કારણે કઠોળ, ખાંડ, ચોખા અને તેલીબિયાં જેવા આવશ્યક પાકોના ઉત્પાદન પર અસર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જો સ્થાનિક ઉત્પાદન ઘટશે અને પુરવઠામાં અછત સર્જાશે, તો ભારતે ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની આયાત વધારવી પડી શકે છે. તેની અસર બજારમાં ખાદ્ય તેલ, મરઘાંના ખોરાક અને અન્ય કૃષિ આધારિત ઉત્પાદનોના ભાવ પર પડી શકે છે.
સોયાબીન અને મગફળીના ઉત્પાદન પર સંકટ
દુષ્કાળની અસરને કારણે સોયાબીન અને મગફળીના ઉત્પાદન અંગે ચિંતા વધી છે. ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્રના મરાઠવાડા, વિદર્ભ, તેલંગાણા અને મધ્યપ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં પાકને નુકસાન થયાની વિગતો સામે આવી છે. બીજી તરફ, અગાઉના વર્ષમાં વધુ વરસાદને કારણે પણ સોયાબીનના પાકને અસર થઈ હતી.
સોલવન્ટ એક્સટ્રેક્ટર્સ એસોસિએશનના અંદાજ મુજબ, ચાલુ વર્ષે ખરીફ મગફળીના ઉત્પાદનમાં 20 ટકાથી વધુ ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે, તેલીબિયાંના કુલ ઉત્પાદનની સ્પષ્ટ સ્થિતિ જાણવા માટે શિયાળુ સરસવના પાકના આંકડા પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ખાદ્ય તેલની આયાતમાં વધારો થવાની શક્યતા
ભારત પોતાની ખાદ્ય તેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. કોમોડિટી બ્રોકરેજ હાઉસ સનવિન ગ્રુપના સીઈઓ સંદીપ બાજોરિયાના અંદાજ મુજબ, ભારતની કુલ ખાદ્ય તેલની આયાત નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં 16.5 મિલિયન ટનથી વધીને 2026-27માં 17.5 મિલિયન ટન થઈ શકે છે.
ભારત મુખ્યત્વે પામ તેલ, સોયાબીન તેલ અને સૂર્યમુખી તેલની આયાત કરે છે. પામ તેલનો પુરવઠો મુખ્યત્વે ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયાથી મળે છે, જ્યારે સોયાબીન તેલ આર્જેન્ટિના અને બ્રાઝિલ જેવા દેશોમાંથી આયાત કરવામાં આવે છે. સૂર્યમુખી તેલ માટે યુક્રેન અને રશિયા પણ મહત્વપૂર્ણ સપ્લાયર્સ છે.
સ્થાનિક તેલીબિયાંનું ઉત્પાદન ઘટશે તો આયાત પરની નિર્ભરતા વધુ વધી શકે છે.
મરઘાં ઉદ્યોગે 30 લાખ ટન સોયાબીન ખોળની આયાત માગી
સોયાબીન ખોળ અને મકાઈ મરઘાંના આહારના મહત્વપૂર્ણ ઘટકો છે. ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા લોકોના જણાવ્યા મુજબ, આ બંને મળીને મરઘાંના ખોરાકનો આશરે 80 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. તેમના ભાવ ઊંચા રહેતા મરઘાં ઉદ્યોગના ખર્ચમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.
કમ્પાઉન્ડ લાઇવસ્ટોક ફીડ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશનના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ દિવ્ય કુમાર ગુલાટીએ સરકાર પાસે 30 લાખ ટન સોયાબીન ખોળની આયાત કરવાની મંજૂરી માગવામાં આવી હોવાનું જણાવ્યું છે.
ઉદ્યોગનું કહેવું છે કે આયાતની મંજૂરી નહીં મળે તો મરઘાંના ખોરાકનો ખર્ચ વધી શકે છે. તેની અસર ઈંડાં અને ચિકન જેવા ઉત્પાદનોના ભાવ પર પણ પડી શકે છે. જોકે, ભાવમાં કેટલો વધારો થશે તે પુરવઠા, માંગ અને સરકારના નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે.
કાચી ખાંડ, કપાસ અને મકાઈની આયાતનો મુદ્દો
કૃષિ આધારિત ઉદ્યોગો પણ કાચા માલની ઉપલબ્ધતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. ખાંડ ઉદ્યોગને કાચી ખાંડની આયાત માટેની સમયમર્યાદા લંબાવવાની મંજૂરી મળ્યાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
બીજી તરફ, કાપડ ઉદ્યોગ કપાસ પરની આયાત જકાત દૂર કરવાની માગ કરી રહ્યો છે. મરઘાં ઉદ્યોગ સોયાબીન ખોળ અને મકાઈની આયાત માટે મંજૂરી ઇચ્છે છે. સ્ટાર્ચ ઉદ્યોગને પણ ચિંતા છે કે જો મકાઈનો મોટો હિસ્સો ઇથેનોલ ઉત્પાદન તરફ વાળવામાં આવશે, તો સ્થાનિક જરૂરિયાત પૂરી કરવા આયાતનો સહારો લેવો પડી શકે છે.
આ તમામ માગણીઓનો મુખ્ય હેતુ ઉત્પાદન ખર્ચને નિયંત્રિત રાખવા અને કાચા માલનો પુરવઠો જાળવી રાખવાનો છે.
શું છે અલ નિનો અને તેની અસર કેવી રીતે થાય છે?
અલ નિનો પ્રશાંત મહાસાગરના ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધવાની કુદરતી હવામાન ઘટના છે. તેના કારણે પવનની દિશા અને ગતિ તથા વાતાવરણના પરિભ્રમણમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેની અસર વિશ્વના વિવિધ વિસ્તારોમાં વરસાદ અને તાપમાનની સ્થિતિ પર પડી શકે છે.
ભારતમાં અલ નિનો ઘણી વખત ચોમાસાની નબળી સ્થિતિ સાથે જોડાય છે, પરંતુ દરેક અલ નિનો દરમિયાન વરસાદ ઓછો જ થાય એવું નથી. તેની અસરની તીવ્રતા અને પાક પર થનારી અસર અન્ય હવામાન પરિબળો પર પણ આધારિત હોય છે.
સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર શું અસર થઈ શકે?
જો સ્થાનિક પાકનું ઉત્પાદન ઘટશે અને આયાત વધારવાની જરૂર પડશે, તો ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર દબાણ ઊભું થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ખાદ્ય તેલ, મરઘાંના ખોરાક અને તેના પર આધારિત ઉત્પાદનોના ભાવમાં ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. જોકે, આયાતની મંજૂરી, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના ભાવ, પરિવહન ખર્ચ અને સ્થાનિક પુરવઠો અંતિમ ભાવ નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
હાલમાં ઉત્પાદન અને પુરવઠા અંગેની આશંકાઓ વચ્ચે આગામી પાકના વાસ્તવિક આંકડા અને સરકારના નિર્ણય પર નજર રહેશે. જો દુષ્કાળની અસર વ્યાપક રહેશે, તો કૃષિ ક્ષેત્રની સાથે ખાદ્ય બજાર અને ગ્રાહકોના ઘરખર્ચ પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.
