ટ્વિટરના માલિક એલોન મસ્કનું માનવું છે કે ભારતમાં સોશિયલ મીડિયાને કંટ્રોલ કરતા કાયદા “ખૂબ કડક” છે. તેમણે કહ્યું કે કંપની તેમનું ઉલ્લંઘન કરી શકે નહીં. મસ્કનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે કોમેડિયન કુણાલ કામરાએ IT નિયમોમાં તાજેતરના ફેરફારોને લઈને ભારત સરકાર પર દાવો કર્યો છે કે તે વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનું ઉલ્લંઘન કરે છે. મસ્કે 2002ના ગુજરાત રમખાણોમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ભૂમિકા પર ભારતમાં બ્રિટિશ બ્રોડકાસ્ટિંગ કોર્પોરેશન (BBC) ડોક્યુમેન્ટરી પર પ્રતિબંધ લગાવવા સંબંધિત પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં આ વાત કહી હતી.
BBCના પત્રકાર સાથે ટ્વિટર સ્પેસેસની વાતચીત દરમિયાન મસ્કે કહ્યું, “મને તે ચોક્કસ પરિસ્થિતિની ખબર નથી. મને ખબર નથી કે ભારતમાં તે કિસ્સામાં બરાબર શું થયું. ભારતમાં સોશિયલ મીડિયા માટેના નિયમો ખૂબ કડક છે અને અમે દેશના કાયદાની બહાર જઈ શકીએ નહીં. તેમણે કહ્યું, “જો અમારી પાસે ઓપ્શન હોય કે અમારા લોકોને જેલમાં જવું પડે અથવા અમે કાયદાનું પાલન કરીએ તો અમારે કાયદાનું પાલન કરવું પડશે.”
આ બીજી વખત છે જ્યારે મસ્કએ સ્વતંત્ર વાણી પર પોતાનું વલણ પલટ્યું છે. અગાઉ કોર્ટમાં ફાઇલિંગમાં, મસ્કએ દલીલ કરી હતી કે જ્યારે તે “સ્વતંત્ર ભાષણના સમર્થક છે”, ત્યારે તે માને છે કે ટ્વિટર પર મધ્યસ્થતા “જે દેશોમાં ટ્વિટર કાર્યરત છે તેના કાયદાની નજીક હોવું જોઈએ.”
IT નિયમો કંપનીઓએ ફરિયાદ અધિકારી, નોડલ સંપર્ક વ્યક્તિ અને મુખ્ય અનુપાલન અધિકારી (CCO) જેવા કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવાની જરૂર છે. આ નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળતા CCO ને ફોજદારી આરોપો અને જેલની શરતોમાં પણ લાવી શકે છે.
2021ની શરૂઆતમાં દિલ્હી પોલીસે “કોંગ્રેસ ટૂલકીટ” મુદ્દા પર નોટિસ આપવા માટે દિલ્હી અને ગુરુગ્રામમાં ટ્વિટર ઇન્ડિયાની ઑફિસનો સર્વે કર્યો. આ ઘટના તે જ સમયે બની હતી જ્યારે મે 2021માં અમલમાં આવેલા નવા IT નિયમોનું પાલન ન કરવા બદલ ટ્વિટર સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.
ભારત સરકારે ગયા અઠવાડિયે IT નિયમોમાં ફેરફાર કરીને કેન્દ્રીય નિયુક્ત સંસ્થાને સરકાર સંબંધિત ખોટી અથવા ગેરમાર્ગે દોરનારી માહિતીની ઓળખ કરવાનું ફરજિયાત બનાવ્યું હતું.
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મને આવી સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી રહેશે, જે નિષ્ફળ થવાથી તેઓ તેમની સલામત બંદર સ્થિતિ ગુમાવી શકે છે. એડિટર્સ ગિલ્ડ ઑફ ઈન્ડિયા અને ડિજિટલ રાઈટ્સ ગ્રુપ જેવા મીડિયા જૂથોએ આ નિર્ણય પર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે.
