મથુરામાં કૃષ્ણના જન્મસ્થળને લઈને મહત્વની માહિતી સામે આવી છે. RTI એટલે કે માહિતીના અધિકારના જવાબમાં, ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણએ કહ્યું છે કે મુગલ શાસક ઔરંગઝેબે સંકુલમાં મસ્જિદ માટે એક હિન્દુ મંદિર તોડી પાડ્યું હતું. જો કે, RTI જવાબમાં ‘કૃષ્ણ જન્મભૂમિ’નો ખાસ ઉલ્લેખ નથી, પરંતુ કેશવદેવ મંદિરનો ઉલ્લેખ છે. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે શાહી ઈદગાહને હટાવવા માટે ચાલી રહેલી કાયદાકીય લડાઈમાં RTIનો જવાબ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
ઉત્તર પ્રદેશના મૈનપુરીના અજય પ્રતાપ સિંહે કેશવદેવ મંદિરને તોડી પાડવા અંગે માહિતી માંગતી RTI દાખલ કરી હતી. તે કૃષ્ણ જન્મભૂમિ સંકુલમાં હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. ASI આગ્રા સર્કલના અધિકારી દ્વારા RTIનો જવાબ આપવામાં આવ્યો હતો. તે વાતની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે કે વિવાદિત સ્થળ પર સ્થિત કેશવદેવ મંદિરને મુઘલ શાસક દ્વારા તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ASI નેમથુરાએ કૃષ્ણ જન્મભૂમિના ૧૯૨૦ ગેઝેટના ઐતિહાસિક રેકોર્ડના આધારે આ માહિતી આપી છે. તેમાં ગેઝેટના અંશોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, ‘કટરા ટેકરાના કેટલાક ભાગો કે જે નઝુલના કબજામાં ન હતા, જયાં કેશવદેવનું મંદિર અગાઉ ઊભું હતું, તેને તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું અને તેનો ઉપયોગ ઔરંગઝેબની મસ્જિદ માટે કરવામાં આવ્યો હતો….
શા માટે મહત્વપૂર્ણ?
ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર, મસ્જિદ વિરુદ્ધ અરજી કરનારાઓમાંના એક એડવોકેટ મહેન્દ્ર પ્રતાપ સિંહનું કહેવું છે કે તેઓ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ મહત્વપૂર્ણ પુરાવા રજૂ કરશે. તેમણે કહ્યું, ‘ઐતિહાસિક પુરાવાના આધારે અમે અમારી અરજીમાં જણાવ્યું છે કે ઔરંગઝેબે ૧૬૭૦માં મથુરામાં કેશવદેવ મંદિરને તોડી પાડવાનો આદેશ જારી કર્યો હતો.’ તેણે કહ્યું, ‘આ પછી ત્યાં શાહી ઇદગાહ મસ્જિદ બનાવવામાં આવી. હવે ASIએ RTIના જવાબમાં માહિતી આપી છે. અમે ૨૨ ફેબ્રુઆરીએ આગામી સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટમાં ASIનો જવાબ પણ રજૂ કરીશું. તેમણે કહ્યું કે આનાથી શાહી ઇદગાહ મસ્જિદના સર્વેની અમારી માંગને મજબૂતી મળશે. ગયા અઠવાડિયે જ સુપ્રીમ કોર્ટે શાહી ઈદગાહ મસ્જિદની કોર્ટની દેખરેખ હેઠળ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા આદેશ પર વચગાળાનો સ્ટે લગાવી દીધો હતો. આ પ્રતિબંધ એપ્રિલના મધ્ય સુધી અમલમાં રહેશે.
RTI પ્રશ્નના જવાબમાં, ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણએ મથુરાના કૃષ્ણ જન્મભૂમિ મંદિર સંકુલ વિશે ૧૯૨૦ના ગેઝેટના ઐતિહાસિક રેકોર્ડના આધારે માહિતી જાહેર કરી છે. નવેમ્બર ૧૯૨૦ ના ગેઝેટમાંથી એક અવતરણ જોડીને, એએસઆઈએ તેના પ્રતિભાવમાં જણાવ્યું, ‘કટરા ટેકરાના ભાગો કે જે નઝુલ ભાડૂતોના કબજામાં નથી, જેના પર અગાઉ કેશવદેવનું મંદિર હતું જે તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું અને તે જગ્યાનો ઉપયોગ ઔરંગઝેબની મસ્જિદ માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
આ આરટીઆઈ યુપીના મૈનપુરીના રહેવાસી અજય પ્રતાપ સિંહ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી અને આગ્રા સર્કલના ASIના અધિક્ષક પુરાતત્વવિદ્ની ઓફિસમાંથી જવાબ આવ્યો હતો. સિંહે કેશવદેવ મંદિરના ‘વિખેરી નાખવા’ વિશે ચોક્કસ માહિતી માંગી હતી – કૃષ્ણ જન્મભૂમિ મંદિર સંકુલનો ભાગ હોવાનો દાવો કર્યો હતો. આરટીઆઈના જવાબમાં, ‘કૃષ્ણ જન્મભૂમિ’ શબ્દોનો ખાસ ઉલ્લેખ ન કરતી વખતે, મુઘલ સમ્રાટ દ્વારા વિવાદિત સ્થળ પર કેશવદેવના ભૂતપૂર્વ મંદિરને તોડી પાડવાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી.
શ્રી કૃષ્ણ જન્મભૂમિ મુક્તિ ન્યાસના પ્રમુખ એડવોકેટ મહેન્દ્ર પ્રતાપ સિંહે કહ્યું કે ‘તેઓ અલાહાબાદ HC અને SC સમક્ષ પુરાવાનો મુખ્ય ભાગ મૂકશે.
ઐતિહાસિક પુરાવાઓના આધારે, અમે અમારી અરજીમાં ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે ઔરંગઝેબે ૧૬૭૦ સીઈમાં મંદિરને તોડી પાડવા માટે એક હુકમનામું બહાર પાડ્યું હતું. તે પછી, ત્યાં શાહી ઇદગાહ મસ્જિદ બનાવવામાં આવી હતી. હવે ASI એ RTI પ્રશ્નના જવાબમાં માહિતી પ્રમાણિત કરી છે. અમે ૨૨ ફેબ્રુઆરીની સુનાવણી દરમિયાન ASIનો જવાબ HCમાં આગળ મોકલીશું તેમ જણાવ્યું હતું
