કેન્દ્ર સરકારે એશિયા કટોકટી દરમિયાન બિન-ઘરેલુ પેકેજ્ડ LPG પુરવઠા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો લગભગ સંપૂર્ણપણે હટાવી દીધા છે. આ સાથે, હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, નાના ઉદ્યોગો, ફેક્ટરીઓ અને અન્ય વાણિજ્યિક ગ્રાહકો હવે પહેલાની જેમ LPGનો ઉપયોગ કરી શકશે. સરકારે જાહેરાત કરી છે કે બિન-ઘરેલુ પેકેજ્ડ LPGનો પુરવઠો કટોકટી પહેલાના સ્તરે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે જથ્થાબંધ LPG પુરવઠો પણ આંશિક રીતે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી હજારો વાણિજ્યિક અને ઔદ્યોગિક એકમોને રાહત મળશે જે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ગેસ પુરવઠાની અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે.
પﾍમિ એશિયામાં વધતા ભૂ-રાજકીય તણાવ અને પુરવઠા શૃંખલા વિક્ષેપોને કારણે, ભારત સરકારે ઘરેલુ ગ્રાહકો માટે LPG ઉપલબ્ધતા સુનિﾍતિ કરવાનું પ્રાથમિકતા આપી હતી. આ જ કારણ છે કે વાણિજ્યિક અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે LPGના પુરવઠા પર કામચલાઉ પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે, સરકારે આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ હેઠળ એક આદેશ જારી કર્યો હતો, જેમાં C3 અને ઘ્૪ હાઇડ્રોકાર્બન સ્ટ્રીમ્સને પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગોને બદલે LPG ઉત્પાદન તરફ વાળવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આનો હેતુ ઘરેલુ રસોઈ ગેસની ઉપલબ્ધતા જાળવવા અને જનતાને અસુવિધા ટાળવાનો હતો.
હવે, પરિસ્થિતિમાં સુધારો થતાં, સરકારે ધીમે ધીમે આ પ્રતિબંધો હટાવવાનું શરૂ કર્યું છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, દેશમાં ઘરેલુ LPG ઉત્પાદનમાં સુધારો થયો છે અને આયાતી LPG કાર્ગોની ઉપલબ્ધતામાં પણ વધારો થયો છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે બિન-ઘરેલુ પેકેજ્ડ LPGનો પુરવઠો સંપૂર્ણપણે સામાન્ય બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. વધુમાં, કટોકટી દરમિયાન સંપૂર્ણપણે બંધ કરાયેલા જથ્થાબંધ LPG પુરવઠાને હવે કટોકટી પહેલાના વપરાશ સ્તરના ૫૦% પર પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે.
સરકારે પેટ્રોકેમિકલ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ઉદ્યોગોને C3-C4 સ્ટ્રીમ્સ ફરીથી ફાળવવાનો પણ નિર્ણય લીધો છે. જો કે, ખાતરી કરવામાં આવશે કે ઘરેલુ LPG ઉપલબ્ધતા પર અસર ન પડે અને દેશ દરરોજ ઓછામાં ઓછા ૪૦,૦૦૦ મેટ્રિક ટન LPGનું ઉત્પાદન ચાલુ રાખે. આ માટે, સેન્ટર ફોર હાઇ ટેકનોલોજી (CHT) ને વિવિધ સંગઠનો અને ઉદ્યોગો માટે નવી ફાળવણી વ્યવસ્થા વિકસાવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
દરમિયાન, સરકાર પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) ના વિસ્તરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું ચાલુ રાખશે. વાણિજ્યિક અને ઔદ્યોગિક ગ્રાહકો જેમની પાસે પહેલાથી જ PNG કનેક્શન છે તેઓ તેનો ઉપયોગ ચાલુ રાખશે. જે વિસ્તારોમાં PNG નેટવર્ક ઉપલબ્ધ છે, ત્યાં LPG ગ્રાહકો ધીમે ધીમે PNG તરફ વળશે. સરકાર માને છે કે PNG એક સુરક્ષિત, સ્વચ્છ અને લાંબા ગાળાનો ઉકેલ પ્રદાન કરે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે આ સરકારનું પગલું ઉદ્યોગો, હોટેલ ઉદ્યોગ, રેસ્ટોરન્ટ ક્ષેત્ર અને નાના વ્યવસાયો માટે રાહતરૂપ સાબિત થશે. વધુમાં, આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે સરકાર એક તરફ ઊર્જા સુરક્ષા સુનિﾍતિ કરવા માંગે છે અને બીજી તરફ ઉદ્યોગોની જરૂરિયાતો વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માંગે છે. ભવિષ્યમાં, LPG પુરવઠા અને ઊર્જા વ્યવસ્થાપન સંબંધિત આવી નીતિઓ દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
કેન્દ્ર સરકારે ઈન્ડસ્ટ્રીયલ તથા કર્મશિયલ LPGને લઈને એક મોટી રાહત આપી દીધી છે, જેનો સીધો ફાયદો ગ્રાહકોને થવાનો છે. સરકારે નોન ડોમેસ્ટિક પેક્ડ LPGની સપ્લાય પર તમામ સેક્ટર વાઈઝ જે પ્રતિબંધ મૂક્યા હતા, તે હટાવી લીધા છે. આના કારણે હવે ગેસ વિતરકો અને ગ્રાહકો એમ બન્ને પક્ષે મોટી રાહત થશે. મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવગ્રસ્ત સ્થિતિને કારણે કેટલાક પ્રતિબંધ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. હવે સ્થિતિ થોડી થાળે પડી જતા સપ્લાય સરળ થઈ રહી છે. આ કારણે કેટલીક પ્રતિબંધો હટાવી લેવામાં આવ્યા છે. પﾍમિ એશિયાના કટોકટી પહેલાના સ્તરે LPG પુરવઠો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે.
શરૂઆતમાં કેન્દ્ર સરકારે કટોકટી સ્થિતિમાં લાદવામાં આવેલા જથ્થાબંધ LPG પુરવઠા પરના નિયંત્રણો હળવા કર્યા છે. કટોકટી પહેલાના યુઝેજ લેવલના ૫૦ ટકા સુધી પુરવઠો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી કર્મશિયલ અને ઈન્ડસ્ટ્રિયલના ગ્રાહકોને નોંધપાત્ર રાહત મળી છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયનું એવું માનવું છે કે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં LPG પ્રાપ્યતા અંગેની જે સુધારો થયો છે એને ધ્યાને લેતા આ પ્રકારનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે, સ્થિતિમાં સુધારો થયો છે. આયાત કાર્ગોનો પુરવઠો અપેક્ષાઓ આવી રહ્યો છે. આ સ્થિતિ અંગે પણ કેટલીક ચર્ચાઓ બાદ નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે. પુરવઠો સુનિﾍતિ કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે અસ્થાયી રૂપે લાદવામાં આવેલા નિયંત્રણોને તબક્કાવાર રીતે દૂર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.જેનું આ પહેલું પગલું છે.
જેથી ઉદ્યોગો, ઉત્પાદન એકમો, હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને અન્ય વાણિજ્યિક ગ્રાહકો વધુ અસરકારક રીતે ફયૂઅલ મેળવી શકશે અને ઉત્પાદન વધારી શકશે.
ડોમેસ્ટિક LPG ઉત્પાદનમાં થયેલા સુધારા અને આયાતી LPG કાર્ગોની અંદાજિત પ્રાપ્યતાને પગલે કેન્દ્ર સરકારે LPG પૂલ માટે C3/C4 સ્ટ્રીમ્સના ડાયવર્ઝનને ઓછો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. બિન-LPG ઉપયોગ માટે C3-C4 સ્ટ્રીમ્સની વધેલી ફાળવણી એવી રીતે લાગુ કરવામાં આવશે કે સ્થાનિક LPG ઉપલબ્ધતા પર કોઈ અસર ન પડે અને કુલ સ્થાનિક LPG ઉત્પાદન દરરોજ ૪૦ TMT થી નીચે ન આવે.આ પુનઃસ્થાપન LPG પુરવઠાની સ્થિતિમાં તાજેતરમાં થયેલા સુધારાને પગલે થયું છે. પﾍમિ એશિયા કટોકટી દરમિયાન, કેન્દ્ર સરકારે સ્થાનિક LPG ઉત્પાદનને વધારવા માટે આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ હેઠળ આદેશો જારી કર્યા હતા. આ આદેશોમાં C3-C4 સ્ટ્રીમ્સનો ઉપયોગ ફક્ત LPG ઉત્પાદન માટે જ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે તેમને પેટ્રોકેમિકલ અને અન્ય ડાઉનસ્ટ્રીમ એપ્લિકેશનોથી LPG ઉત્પાદન તરફ વાળવાની જરૂર હતી.
