બાંગ્લાદેશમાં સરકારી નોકરીઓમાં અનામતનો અંત લાવવા અને વડા પ્રધાન શેખ હસીનાના રાજીનામાની માગણીને લઈને શાસક પક્ષના વિરોધીઓ અને સમર્થકો વચ્ચે ફાટી નીકળેલી હિંસામાં અત્યાર સુધીમાં 14 પોલીસકર્મીઓ સહિત લગભગ 300 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. હિંસામાં હજારો લોકો ઘાયલ થયા છે.
બાંગ્લાદેશમાં સ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ છે કે સમગ્ર દેશમાં અનિશ્ચિત સમય માટે કર્ફ્યુ લાદી દેવામાં આવ્યો છે. તેમજ વિરોધને દબાવવા માટે દેશમાં ઈન્ટરનેટ સેવા પર પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે. ગોળીબારની સાથે, પોલીસ વિદ્યાર્થીઓ પર ટીયર ગેસના શેલ છોડી રહી છે જે હાઇવે અને સરકારી મિલકતોને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે.
દેશમાં વિદ્યાર્થીઓ અસહકાર અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે. રવિવારે ઓછામાં ઓછા 20 જિલ્લાઓમાં પોલીસ દળો અને વિરોધીઓ વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી.
બાંગ્લાદેશમાં દેશવ્યાપી હિંસા સંદર્ભે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે વિરોધીઓ શા માટે આ જીવલેણ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે અને તેઓ તેમની સરકાર પાસેથી શું માંગ કરે છે. વાસ્તવમાં, બાંગ્લાદેશમાં સરકારી નોકરીઓ અંગે અનામત કાયદાની જોગવાઈ છે. બાંગ્લાદેશમાં 56 ટકા સરકારી નોકરીઓ આરક્ષણ પ્રણાલી હેઠળ અનામત છે.
આ નોકરીઓમાં 30 ટકા અનામત 1971ના મુક્તિ સંગ્રામના સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના પરિવારો માટે આરક્ષિત છે. આ ઉપરાંત પછાત વહીવટી જિલ્લાઓ માટે 10 ટકા અનામત અને મહિલાઓ માટે 10 ટકા અનામત છે. આ સિવાય પાંચ ટકા અનામત વંશીય લઘુમતી જૂથો માટે અને એક ટકા અપંગ લોકો માટે અનામત છે.
આમાં પણ વિવાદ બાંગ્લાદેશની આરક્ષણ પ્રણાલી વચ્ચે 30 ટકા અનામતનો છે, જે સ્વતંત્રતા સેનાનીઓના પરિવારોને આપવામાં આવ્યો છે. વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે સરકાર શેખ હસીના સરકારનું સમર્થન કરનારાઓને અનામત આપવાના પક્ષમાં છે. વિદ્યાર્થીઓનો આક્ષેપ છે કે મેરિટના આધારે સરકારી નોકરીઓ આપવામાં આવતી નથી.
બાંગ્લાદેશમાં સરકારી નોકરીઓમાં 30 ટકા અનામતની ક્વોટા સિસ્ટમને લઈને ગયા મહિને હિંસક વિરોધ શરૂ થયો હતો. વિરોધ ઉગ્ર થતાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ક્વોટા ઘટાડીને 5 ટકા કર્યો, જેમાંથી 3 ટકા લડવૈયાઓના સંબંધીઓને આપવામાં આવ્યો.
લાંબા વિરોધ પછી, બાંગ્લાદેશમાં બળવો થયો છે. વડાપ્રધાન શેખ હસીનાએ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. દેખાવકારો બાંગ્લાદેશના વડા પ્રધાનના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનમાં પ્રવેશ્યા હતા. જ્યારે ટોળું પીએમ આવાસમાં પ્રવેશ્યું ત્યારે પીએમ શેખ હસીના નિવાસની અંદર હતા. આ પછી તેને ઉતાવળમાં એરલિફ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો. અહેવાલ છે કે શેખ હસીના લશ્કરી હેલિકોપ્ટર દ્વારા ભારત પહોંચી છે અને તે દિલ્હીથી લંડનની ફ્લાઇટ લેશે.
AFPએ સૂત્રોને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે PM શેખ હસીનાએ સોમવારે બપોરે 2:30 વાગ્યે લશ્કરી હેલિકોપ્ટરમાં ઉડાન ભરી હતી. શેખ હસીના પોતાનો દેશ છોડતા પહેલા ભાષણ રેકોર્ડ કરવા માંગતા હતા, પરંતુ તેમને તક મળી ન હતી. બાંગ્લાદેશની સેનાએ વડા પ્રધાન શેખ હસીનાને તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપવા માટે 45 મિનિટનું અલ્ટિમેટમ આપ્યું હતું. આ દરમિયાન સેંકડો વિરોધીઓ તેમના નિવાસસ્થાને ઘૂસી ગયા હતા. આર્મી ચીફ વોકર ઉઝ ઝમાને કહ્યું કે હવે વચગાળાની સરકાર દેશમાં શાસનની લગામ પોતાના હાથમાં લેશે.
બાંગ્લાદેશના સેના પ્રમુખે કહ્યું છે કે તેમણે રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ સાથે વાત કરી છે અને તેમને કહ્યું છે કે સેના કાયદો અને વ્યવસ્થાની જવાબદારી સંભાળશે. બાંગ્લાદેશના આર્મી કમાન્ડર ઉઝ ઝમાને રાષ્ટ્રને સંબોધિત કરતા કહ્યું કે, પ્રદર્શનકારીઓએ પરિસ્થિતિને સુધારવા માટે સેનાને સહકાર આપવો જોઈએ. આંદોલનકારીઓની માંગણીઓ પર વિચાર કરવામાં આવશે, પરંતુ આ હિંસાથી દેશને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. તેમણે અપીલ કરી છે કે લોકોએ કાયદો પોતાના હાથમાં ન લેવો જોઈએ, અમે શાંતિ સ્થાપિત કરીશું અને સેના પર વિશ્વાસ કરીશું.
બાંગ્લાદેશમાં તખ્તાપલટ બાદ બાંગ્લાદેશના પીએમ હાઉસમાં ઘૂસેલા વિરોધીઓએ મોટાપાયે તોડફોડ કરી છે. બાંગ્લાદેશમાં ઘટનાક્રમને જોતા ભારતમાં પણ એલર્ટ છે. BSFએ ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદના 4,096 કિમી વિસ્તારમાં તમામ એકમોને હાઈ એલર્ટ પર મૂકી દીધા છે. બીએસએફના ડીજી પણ સ્ટોક લેવા કોલકાતા પહોંચી ગયા છે. શેખ હસીના ફ્લાઇટ AGAX1431 દ્વારા આવી રહી છે. સમાચાર છે કે તે દિલ્હીથી લંડન જશે.
